Endülüs Kütüphaneleri ve Bilimsel Bilginin Üretimine Katkıları

Okan Koç

Öz

İslam Uygarlığı’nın temellerinin atıldığı andan itibaren bilim ve kültür hemen her alanın ön koşulu olarak görülmekle birlikte, dönemin gelişmiş uygarlıklarında yer alan her türlü bilimsel gelişim toplumsal zeminde farkındalık kazanmaya başlamıştır. Özelikle Emeviler devrinde başlatılan doğu ve batı klasiklerinin tercüme faaliyeti İslam toplumuna dönemin Rönesansını yaşatmıştır. Abbasilerle ivme kazanan bu bilimsel ve kültürel çalışmalar Arap toplumunun İber Yarımadası’na ayak basmasıyla birlikte farklı bir aşamaya gelmiş ve bu dönemde ortaya çıkan medreseler ve kütüphaneler aracılığıyla Avrupa’nın Ortaçağ’ın karanlığından kurtulmasına katkı sağlamıştır. Endülüs uygarlığı, çeşitli kültürel ve bilimsel birikimleri bir araya getirerek, benzersiz bir entelektüel yapının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ayrıca bilim adamlarının en büyük destekçisi olan kitap ve kütüphanelerin zenginleşerek, toplumun vazgeçilmezleri arasına girmesine olanak sağlamıştır.

Bu çalışmada, Endülüs kütüphanelerinin bilimsel bilginin üretilmesindeki rolünün açığa çıkartılması amaçlanmaktadır. Ayrıca bilimsel bilginin üretiminde kütüphanelerin önemi vurgulanmaktadır. Bu noktada Endülüs kütüphaneleri, çeviri faaliyetleri ve bilimsel gelişmeler yerli ve yabancı literatür temelinde incelenmiştir. Çalışma sonucunda Endülüs uygarlığı bünyesinde yürütülen çeviri faaliyetlerinin ve kurulan kütüphanelerin bilimsel ve kültürel alanlarda önemli katkıları olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Endülüs; Endülüs kütüphaneleri; Endülüs’te bilim; kütüphane; İslam kütüphaneleri

Referanslar

Allen, M. P. (2008). Cultural Flourishing in Tenth Century Muslim Spain Among Muslıms, Jews, and Christians, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Georgetown University Washington D.C.

Burnett, C. (1994). “The Translating Activity In Medieval Spain”, The Legacy of Islamic Spain, 1: 1036–1058.

Burton, D. M. .(2011), The History of Mathematics An Introductıon, 7th Edition,New York: McGrawHill.

Castiglioni, A. (1960). “The Contribution of The Jews to Medicine”, The Jews: Their History, Culture and Religion, (Ed. Louis Finkelstein), New York: Harper and Brother Publishers, 1: 1349–1376.

Compier, A. H.(2011) “How Europe Came to Forget About İts Arabic Heritage” Al- Islam eGazette, 02 Mart 2018 https://www.alislam.org/egazette/articles/ How-Europe-came-to-forget-Arabic-heritage.pdf adresinden erişildi.

Dossett, R. D. (2014) “The Historical Influence of Classical Islam on Western Humanistic Education”, International Journal of Social Science and Humanity, 4 (2): 88-91.

Durant, W. İslam Medeniyeti, (Ter: O. Bahaeddin), İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser

Halil, İ. (2011) İslam Tarihine Giriş, (Çev. A. Şen) İstanbul

Hitti, P. K. (1960). The Arabs, (4th Edition), London: Macmillan Co. Ltd.

Hitti, P. K. (1970). History of the Arabs,. (10th Edition), London: , Macmillan Education. Ltd

Hitti, P. K. (1980). Siyasi ve Kültürel İslam Tarihi, (Ter: Salih Tuğ), İstanbul: Boğaziçi Yayınları

İslam Ansiklopedisi. (2017).13 Mart 2018 tarihinde http://www.islamansiklopedisi.info/ adresinden erişildi.

İzzeti, E. (1984). İslam’ın Yayılış Tarihine Giriş, (Çev. C. Koytak) İstanbul

Kurtkaya, Y. (2013). Endülüs Aydınlanması ve Boyutları. Hece Dergisi. 13 Mart 2018 tarihinde http://www.idealonline.com.tr/makale/oku/303342/1.152354790f85ae328303e2b6c85de158b9d7225e31ce900356d23cab2477f5a503fa4?aranan_ifade=%22endu00fclu00fcs%22 adresinden erişildi.

Lea,H. C. (2011). İspanya Müslümanları Hıristiyanlaştırılmaları ve Sürülmeleri, İstanbul: İnkılâb Yayınevi.

Mez, A.(2000). Onuncu Yüzyılda İslam Medeniyeti, İstanbul: İnsan Yayınları, İstanbul 2000,

Mitchell, J. And Mitchell, H. B. (2009). Taking Sides: Clashing Views in World History, Volume 1: The Ancient World to the PreModern Era, (Expanded 3rd Edition), McGraw-Hill/Dushkin USA

Nübahi, Ebu’l-Hasan b. Abdillâh, Târîhu kudâti’l-Endelüs (nşr. Lecnetü ihyâi’l-turâsi’larabî), Beyrût: Dâru’l-Âfâki’l-Cedîde, Beşinci Baskı, 1983

Osseiran, S. (2004). Cultural Symbiosis In Al-Andalus, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization Regional Office for Education in the Arab State, Lebanon

Özdemir, M. (1997). Endülüs Müslümanları İlim ve Kültür Tarihi, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

Özdemir, M. (2013). Endülüs Müslümanları Kültür ve Medeniyet, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı

Palencia, A.G. (1955). Târîhu’l-fikri’l-endelusî, (Çev. H. Mu’nis) Kahire.

Parlak, N. (2015). Endülüs’ te Toplumsal Kutuplaşmanın Sebepleri ve Kültürel Sonuçları. MİLEL VE NİHAL: İNANÇ, KÜLTÜR VE MİTOLOJİ ARAŞTIRMALARI DERGİSİ, 12(1),81106. 08 Mart 2018 tarihinde http://eds.b.ebscohost.com/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=5&sid=70f1affb-093a-4be6-8f0b-950e15402015%40sessionmgr102&hid=122 adresinden erişildi.

Pedersen, J. (2012). İslam Dünyasında Kitabın Tarihi, İstanbul: Klasik Yayınları,

Robertson, C. (2011) “What Did The Moors For Us? Retelling Our European Stories, Renegotiating Our Heritage”, Arches, 4(8) : 74-82.

Şeyban, L. (2010).Reconcfuista Endülüs'te Müslüman-Hıristiyan İlişkisi, İstanbul: İz Yayıncılık

Şeyban, L.(2010). Mudejares Sefarades Endülüslü Müslüman ve Yahudilerin Osmanlı’ya Göçleri, İstanbul: İz Yayıncılık

TDV İslam Ansiklopedisi, (1995). Madde: Endülüs Cilt II, İstanbul.

Vernet, J. (1991). “The Pursuit of Learning”, The Unesco Courier, France

Yakut, Ebû Abdullah Şihabüddin Yakut bin Abdullah, Mucemu’l-Udeba, Kahire 1980, II, 315

Yenen, İ. (2013). İslam Medeniyetinin Klasik (Ortacağ) Batı Düşüncesine Etkileri, Hece Dergisi, 13 Mart 2018 tarihinde http://www.idealonline.com.tr/makale/oku/303342/1.116824790f85ae328303e2b6c85de158b9d7225e31ce900356d23cab2477f5a503fa4?aranan_ifade=%22endu00fclu00fcs%22 adresinden erişildi.

Yıldız, Ş. (2009). Endülüs Bilim Hayatında Yahudiler. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 18(1):509-528.

Yonar, G. (2013) . İslam Medeniyeti’ni Çevreleyen Kültür Alanları ile Etkileşimler, Hece Dergisi.50, 10 Mart 2018 tarihinde http://www.idealonline.com.tr/makale/oku/303342/1.542254790f85ae328303e2b6c85de158b9d7225e31ce900356d23cab2477f5a503fa4?aranan_ifade=%22endu00fclu00fcs%22 adresinden erişildi.

Zaimeche, S. (2003). Aspects of the Islamic Influence on Science and Learning in the Christian West (12th -13th Century), Foundation for Science, Technology and Civilisation, Manchester UK.


Tam Metin: PDF

DOI: 10.15612/BD.2018.674

Bu çalışma Creative Commons Attribution 3.0 License ile lisanslanmıştır.
Her Hakkı Saklıdır © 2012 ÜNAK