Üniversite Kütüphanelerinde Yeşil (Çevreci) Yaklaşımlar: Türkiye Genelinde Bir Araştırma

Müge Akbulut, Erdinç Alaca, Tubanur Büyükçolpan, Nilay Cevher, Serap Kurbanoğlu, Demet Soylu, Banu Fulya Yıldırım

Öz

Bu çalışma gerek kurumsal gerek bireysel bağlamda üniversite kütüphanelerinde gerçekleştirilen yeşil (çevre dostu) uygulamaları belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Betimleme yönteminin kullanıldığı bu araştırma kapsamında veri toplama tekniği olarak kütüphane yöneticilerine ve kütüphanecilere olmak üzere toplam iki adet anketten yararlanılmıştır. Türkiye’deki 182 üniversite kütüphanesinden 165’inde görev yapmakta olan toplam 165 yönetici ve 1.614 kütüphaneciye çevrim içi anket gönderilmiş, 45 yönetici ve 341 kütüphaneci anketi yanıtlamıştır. Yönetici anketi, sürdürülebilir çevre, su tasarrufu, enerji tasarrufu, sürdürülebilir kaynak ve materyaller, iç mekân hava kalitesi, tasarım ve uygulamada yenilikler olmak üzere altı ana bölümden oluşmakta ve kurumsal bazda bilgi toplamayı amaçlamaktadır. Kütüphaneci anketi ise demografik bilgiler, günlük yaşamda çevresel farkındalık ve tutum, yeşil kütüphaneler olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Anket aracılığıyla elde edilen verilerin değerlendirilmesinde betimleme yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 23.0 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Türkiye’deki üniversite kütüphanelerinin yeşil kütüphane olma yolunda bazı kriterleri (toplu taşıma araçlarına yakınlık, ulaşımda alternatif seçeneklere yönelim, su tasarruflu tesisat kullanımı, su tüketiminin takip edilmesi, elektronik araç gereçlerin mesai saatleri dışında kapalı tutulması, binalarda çift cam özelliği, basılı kaynakların bağış ya da geri dönüşümü ile kâğıt israfına karşı önlem alınması) sağlamakla birlikte önemli eksiklerinin bulunduğu, çevresel yaklaşımlar/yeşil uygulamalar açısından üniversiteler arası farklılıklar olduğu ve bazı kütüphanelerin (Atılım, Bilkent, Başkent ve Yaşar Üniversitesi kütüphaneleri gibi) sürdürülebilir çevre, su ve enerji tasarrufu, sürdürülebilir materyaller-kaynaklar, iç mekân hava kalitesi ve tasarım ve uygulamada yenilikler kapsamında diğerlerinden daha yeşil olduğu görülmüştür. Kütüphanecilerin yeşil kütüphaneler ve çevresel sürdürülebilirlik konularında algı ve farkındalık düzeyleri düşük olmakla birlikte bu konularda eğitime ve farkındalık artırıcı girişimlere sıcak baktıkları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Yeşil kütüphaneler; yeşil üniversite kütüphaneleri; yeşil uygulamalar; çevresel duyarlılık; sürdürülebilirlik; çevresel sürdürülebilirlik; Türkiye’deki üniversite kütüphaneleri

Referanslar

Al, R. ve House, S. (2010). Going green in North American public libraries. In World Library And Informatıon Congress: 76th IFLA General Conference and Assembly, Gothenburg, Sweden, 10-15 August 2010. (s. 1-13). https://www.ifla.org/past-wlic/2010/135-al-en.pdf adresinden erişildi.

Alpay Aslan, S. (1994). Çevreci kütüphanecilik. Türk Kütüphaneciliği, 8(2), 83-86.

Antonelli, M. (2008). The green library movement: An overview and beyond. Electronic GreenJjournal, 1(27). 1-11.

Archdaily, (2011). Cesar Chavez library / Line and space. https://www.archdaily.com/163202/cesar-chavez-library-line-and-space adresinden erişildi.

Aulisio, G. J. (2013). Green libraries are more than just buildings. Electronic Green Journal, 1(35), 1-10.

Barnes, L. L. (2012). Green buildings as sustainability education tools. Library Hi Tech, 30(3), 397-407.

Chowdhury, G. (2013). Sustainability of digital information services. Journal of Documentation, 69(5), 602-622. doi:10.1108/JD-08-2012-0104

Chowdhury, G. (2012a). Building environmentally sustainable information services: A green is research agenda. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 63(4), 633-647.

Chowdhury, G. (2012b). An agenda for green information retrieval research. Information Processing and Management. 8(6), 1067-1077.

Christinsen, K. (2011). Sustainability in collection development: Seeing the forest and the trees. Against the Grain, 22(6). http://www. Berkshirepublishing.com/assets/pdf/ATG_v22_No6_DecJan2011.pdf adresinden erişildi.

Connell, V. (2010). Greening the library: Collection development decisions. The Journal of the New Members Round Table, 1(1), 1-15 http://www.ala.org/rt/sites/ala.org.rt/files/content/oversightgroups/comm/schres/endnotesvol1is1/3greeningthelibrary.pdf adresinden erişildi.

Edwards, B. E. (2011). Sustainability as a driving force in contemporary library design. Library Trends, 60(1), 190-214.

Ephraim, P. E. (2003). The greeining of libraries. Library Management, 24(3), 160-163. doi:10.1108/01435120310464862

Ertem, D., Henderson, K. ve Kobas, B. (2009). Uluslararası yeşil bina sertifikalarına bir bakış: Türkiye için bir yeşil bina sertifikası oluşturmak için yol haritası. Fifth International Conference on Construction in the 21st Century (CITC-V) “Collaboration and Integration in Engineering, Management and Technology” 20-22 Mayıs 2009, İstanbul içinde (s. 1-11) https://www.academia.edu/4730959/Uluslararasi_Yesil_Bina_Sertifikalarina_Bir_Bakis_Turkiye_icin_bir_Yesil_Bina_Sertifikasi_Olusturmak_icin_Yol_Haritasi?auto=download adresinden erişildi.

Frey, D. ve Boultbee, G. W. (2012). “Rediscover green” at Red Deer public library. Feliciter, 58(1), 12–14. http://connection.ebscohost.com/c/articles/72270719/rediscover green-red-deer public-library adresinden erişildi.

Galster, M. (2010). Life-cycle assessment in software engineering (position paper). http://www.cs.toronto.edu/wsrcc/WSRCC2/papers/wsrcc2010-Galster.pdf adresinden erişildi.

Genovese, P. ve Albanese, P. (2011). Sustainable libraries, sustainable services: A global view. World Library and Information Congress, 77th IFLA General Conference and Assembly içinde (s. 1-22). https://www.ifla.org/past-wlic/2011/196-genovese-en.pdf adresinden erişildi.

Greenroof. (2018). GPW: Delft University of Technology Library. http://www.greenroofs.com/blog/2012/01/11/gpw-delft-university-of-technology-library/ adresinden erişildi.

Jankowska, M. A. (2014). Practicing sustainable environmental solutions: A call for green policy in academic libraries. Against the Grain, 22(6), 29-32

Jankowska, M. A. ve James, Marcum, J. W. (2010). Sustainability challenge for academic libraries: Planning for the future. College & Research Libraries, 71(2), 160-170.

Kılınç, S. E. (2013). Yeşil kütüphane yaklaşımı. 3. Halk Kütüphaneciliği Sempozyumu, 8-10 Mayıs 2013, Bodrum içinde (s. 175-181).

Kurbanoğlu, S. ve Boustany, J. (2014). From green libraries to green information literacy. Kurbanoğlu, S. ve diğerleri (ed) Information Literacy. Lifelong Learning and Digital Citizenship in the 21st Century, (cilt: 492) içinde (s. 47-58). İsviçre: Springer.

Küçükcan, B. ve Konya, Ü. (2013). Geleceğe miras: Yeşil kütüphane. 3.Halk Kütüphaneciliği

Sempozyumu, 8-10 Mayıs 2013, Bodrum içinde (s. 167-174).

LA County Library (2018). What is LEED Certification? http://lacountylibrary.org/sustain/ adresinden erişildi.

Michler, A. (2012). India’s LEED Gold Anna Centenary Library is the Largest and Greenest Library in Asia! https://inhabitat.com/indias-leed-gold-anna-centenary-library-is-the-largest-and-greenest-library-in-asia/ adresinden erişildi.

Middletown Thrall Library. (2017). Going Green Sustainable Living, Eco-friendly Advice & Alteratives, Environmentally-mindful Lifestyle & Learning Resources for Individuals, Businesses, Organizations, and Everyone Else http://www.thrall.org/special/goinggreen.html adresinden erişildi.

Mikkelsen, J. (2007). Going for the gold: Building a sustainable LEED library. OLA Quarterly, 13(4), 12-17.

Mulford, M. S. ve Himmel, N. A. (2010). How green is my library? Santa Barbara, California: Libraries Unlimited.

National Library Board, (2018). National Library Building https://www.nlb.gov.sg/VisitUs/NationalLibraryBuilding.aspx adresinden erişildi.

Online Dictionary for Library and Information Science [ODLIS], (2018). https://www.ifla.org/node/10159 adresinden erişildi.

Stark, M. R. (2011). Information in place: Integrating sustainability into information literacy instruction. Electronic Green Journal, 1(32). http://escholarship.org/uc/item/1fz2w70p adresinden erişildi.

SusteIT. (2009). Resources: ICT energy and carbon footprinting tool. http://www.susteit.org.uk/files/category.php?catID=4 adresinden erişildi.

Teksöz, G., Şahih, E. ve Ertepınar, H. (2010). Çevre okuryazarlığı, öğretmen adayları ve sürdürülebilir bir gelecek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 307-320.

Time for change. (2008). What is a carbon footprint – definition. http://timeforchange.org/what-is-a-carbon-footprint-definition adresinden erişildi.

Turner, D. (2014). Sustainability and library management education. Journal of Sustainability Education, 7. http://www.susted.com/wordpress/content/sustainability-and-library-management-education_2014_12/ adresinden erişildi.

ULSF: Tallories declaration. (2015). Talloires Declaration. http://ulsf.org/talloires-declaration/ adresinden erişildi.

World Commission on Environment and Development [WCED], (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: “Our common future” Oxford: Oxford University Press.

Workshop on Software Research and Climate Change [WSRCC], (2011). 3rd International Workshop on Software Research and Climate Change. https://sites.google.com/site/wsrcc2011 adresinden erişildi.

Xuan, W. ve Hongyan, L. (2011). Energy saving and green building design of libraries: The case study of Zhengzhou library. World Library and Information Congress: 77th IFLA general conference and assembly içinde (s. 1-18). https://www.ifla.org/past-wlic/2011/196-wang-en.pdf adresinden erişildi.


Tam Metin: PDF

DOI: 10.15612/BD.2018.693

Bu çalışma Creative Commons Attribution 3.0 License ile lisanslanmıştır.
Her Hakkı Saklıdır © 2012 ÜNAK