Öz

Bu çalışmanın amacı Yeni Koronovirüs (COVID-19) nedeniyle binalarını kapatarak yüz yüze kullanıcı hizmetlerine ara vermek ya da askıya almak durumunda kalan üniversite kütüphanelerini tespit etmek, hizmetlerine devam edenlerin hizmetlerini hangi koşullarda, hangi sürelerle verdiğini belirlemek ve kütüphanelerin yeniden açılması durumunda yapılması gerekenler ile ilgili önerilerde bulunmaktır. Bu amacı bütünsel bir çerçevede yakalayabilmek için üniversite kütüphanelerinin farklı paydaşları olan yayıncıların, meslek örgütlerinin bu dönemdeki çalışmaları da küresel düzeyde incelenmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı ise üniversite kütüphanelerinin altyapı, bütçe, koleksiyon, kullanıcı eğitimi, personel açısından uzaktan hizmet vermeye ne kadar hazır olduklarını, ani gelişen bu durum nedeniyle yaşanan sorunları tespit etmek ve sorunlar için çözüm önerileri sunmaktır. Çalışmanın temelini oluşturan veriler 209 (129 Devlet Üniversitesi, 75 Vakıf Üniversitesi, 5 Vakıf MYO) yükseköğretim kurumunun kütüphane yöneticilerine gönderilen anket sorularına verilen cevaplardan elde edilmiştir. Ankete 84 kurum katılmıştır. Anket sonuçları Surveey.com ve MS Excel ile analiz edilmiş ve görselleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Koronavirus, COVID-19, pandemi, akademik kütüphaneler, elektronik kaynaklar, uzaktan eğitim, açık bilim

Referanslar

  1. About IFLA. (2019, 10 Aralık). https://www.ifla.org/about adresinden erişildi.
  2. American Librarians Association [ALA]. (2020a, 17 Mart). ALA Executive Board recommends closing libraries to public. http://www.ala.org/news/press-releases/2020/03/ala-executive-board-recommends-closing-libraries-public adresinden erişildi.
  3. American Librarians Association [ALA]. (2020b, 22 Haziran). Pandemic preparedness resources for librarians. http://www.ala.org/tools/atoz/pandemic-preparedness#Responses adresinden erişildi.
  4. Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu [ANKOS]. (2020). Koronavirüs COVID-19 ücretsiz içerikler. https://ankos.org.tr/tr/koronoavirus-covid-19-ucretsiz-icerikler/ adresinden erişildi.
  5. Association of College and Research Libraries [ACRL]. (2020). Academic libraries and COVID-19. https://www.acrl.ala.org/acrlinsider/archives/19351 adresinden erişildi.
  6. The Canadian Association of Research Libraries [CARL]. (2020). CARL Statement on optimal equitable access to post-secondary learning resources during COVID-19. http://www.carl-abrc.ca/news/statement-on-optimal-equitable-access-to-learning-resources/ adresinden erişildi.
  7. Carr, D. (2020, 16 Mart). Publishers make coronavirus (COVID-19) content freely available and reusable. Wellcome. https://wellcome.ac.uk/press-release/publishers-make-coronavirus-covid-19-content-freely-available-and-reusable adresinden erişildi.
  8. Cold Spring Harbor Laboratory. (2020). BioRxiv the preprint server of biology: COVID-19 SARS-CoV-2 preprints from medRxiv and bioRxiv. https://www.biorxiv.org/ adresinden erişildi.
  9. Durak, R. (2011). Araştırma yöntem ve teknikleri. https://atauni.edu.tr/yuklemeler/e6d32be6d3b1ad4dae5f6cc23165e2da.pdf adresinden erişildi.
  10. Institute of Museum and Library Services. (2020, 22 Haziran). Research shows virus undetectable on five highly circulated library materials after three days. https://www.imls.gov/news/research-shows-virus-undetectable-five-highly-circulated-library-materials-after-three-days adresinden erişildi.
  11. International Coalition of Library Consortia [ICOLC]. (2020, 13 Mart). Küresel COVID-19 salgını ve kütüphane hizmetleri ve kaynakları üzerindeki etkisi. https://drive.google.com/file/d/1U3wkEfvz_yD4QWVblZ5Pm_BhlFac5zmJ/view adresinden erişildi.
  12. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020a, 20 Nisan). Place Culture at the Heart of the Response to COVID-19 argues new statement signed by IFLA. https://www.ifla.org/node/93021 adresinden erişildi.
  13. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020b, 3 Nisan). https://www.ifla.org/files/assets/hq/topics/exceptions-limitations/documents/200403_joint_letter_to_dr_francis_gurry_as_of_5_april.pdf adresinden erişildi.
  14. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020c, 26 Haziran). COVID-19 and the global library ifla: Library closures around the world. https://www.ifla.org/covid-19-and-libraries#closures adresinden alındı.
  15. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020d, 21 Nisan). Resource Sharing during COVID-19 (RSCVD) tool launched. https://www.ifla.org/node/93027 adresinden erişildi.
  16. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020e, 9 Nisan). IFLA World Library and Information Congress 2020 Cancelled. https://www.ifla.org/node/92996 adresinden erişildi.
  17. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020f, 23 Nisan). Recommendations for reopening libraries (as of April 23, 2020). https://www.ifla.org/files/assets/hq/topics/libraries-development/documents/guidance_for_re-opening_libraries_dbv_23_april.pdf adresinden erişildi.
  18. The International Federation of Library Associations and Institutions [IFLA]. (2020g, 26 Nisan). Summary of re-opening measures in Hong Kong academic libraries. https://www.ifla.org/files/assets/hq/topics/libraries-development/documents/hkla_to_ifla_pandemic_report.pdf adresinden erişildi.
  19. ITHAKA. (2020). Live Results - Wolff-Eisenberg + Hinchliffe - all responses. https://surveys.ithaka.org/results/public/aXRoYWthLVVSX3E5c3lDWkJzM0ZEVDd4Zi01ZTY5NmZkZDcxZjA3ZjAwMTA0ZmM3ZmY=#/pages/Page_5b80c888-79df-4993-affa-aa746f5f55ee adresinden erişildi.
  20. The Joint Information Systems Committee [JISC]. (2020, 20 Mart). Statement on access to content in response to COVID-19. https://www.jisc.ac.uk/news/statement-on-access-to-content-in-response-to-covid-19-20-mar-2020 adresinden erişildi.
  21. Kartal, A. F. (2020, 16 Mart). YÖK Özel Kalem Müdürü Fırat Üstündağ [Elektronik mesajlaşma listesi mesajı]. [KUTUP-L: 26232] YÖK Özel Kalem Müdürü Fırat Üstündağ Kütüphanelerarası İşbirliği Takip Sistemi [KITS]. (2020). ANKOS imece belge sağlama. https://kits.ankos.gen.tr/ adresinden erişildi.
  22. Larivière, V., Shu, F. ve Sugimoto, C. (2020, 5 Mart). The Coronavirus (COVID-19) outbreak highlights serious deficiencies in scholarly communication. The LSE impact blog. https://blogs.lse.ac.uk/impactofsocialsciences/2020/03/05/the-coronavirus-covid-19-outbreak-highlights-serious-deficiencies-in-scholarly-communication/ adresinden alındı.
  23. Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche [LIBER]. (2020). LIBER statement: Europe must take urgent copyright law action to support distance learning & research during the coronavirus pandemic. https://libereurope.eu/wp-content/uploads/2020/04/LIBER-Statement-Copyright-Coronavirus-2020.pdf adresinden erişildi.
  24. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı kütüphanelerin kapalı kalma süresi uzatıldı. (2020, 27 Mart). Milliyet. https://www.milliyet.com.tr/gundem/kultur-ve-turizm-bakanligina-bagli-kutuphanelerin-kapali-kalma-suresi-uzatildi-6175614 adresinden erişildi.
  25. Ministère De L’enseignement Supérieur, De La Recherche Et De L’innovation (2020). Les initiatives des acteurs du supérieur #Covid19 Accompagnement documentaire et bibliothéque. https://services.dgesip.fr/I19/T17/ adresinden erişildi.
  26. OpenAire. (2020, 19 Mayıs). Corona virus disease COVID-19 gateway. https://www.openaire.eu/openairecovid-19-gateway adresinden erişildi.
  27. Ötüken, A. (1956). Kütüphane üniversitenin kalbidir. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 104-106.
  28. Pandemi. (2020). Wikipedia, Özgür Ansiklopedi. https://tr.wikipedia.org/wiki/Pandemi adresinden erişildi.
  29. Resource sharing during COVID-19 [RSCVD]. (2020). https://rscvd.org/ adresinden erişildi.
  30. Rolf, H. (2020, last modified 2020). COVID19 updates. https://www.caul.edu.au/news/covid19-updates adresinden erişildi.
  31. Son dakika… Bakanlık duyurdu! Kütüphaneler o tarihlerde kapalı olacak. (Milliyet 2020, 15 Mart). https://www.milliyet.com.tr/gundem/son-dakika-bakanlik-duyurdu-kutuphaneler-o-tarihlerde-kapali-olacak-6166227 adresinden erişildi.
  32. Taylor, D. B. (2020, 9 Haziran). How the coronavirus pandemic unfolded: A timeline. The New York Times. https://www.nytimes.com/article/coronavirus-timeline.html adresinden erişildi.
  33. Timoçin, D. (2020, 4 Mart). Kronoloji: Corona virüsü salgını. Amerika’nın Sesi. https://www.amerikaninsesi.com/a/kronoloji-dunya-2020ye-corona-virusuyle-girdi/5314885.html adresinden erişildi.
  34. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2019). Kütüphane İstatistikleri 2018. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=30595 adresinden erişildi.
  35. Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2020). Nüfus ve demografi. http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist adresinden erişildi.
  36. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [UNESCO]. (2020a). COVID-19 Impact on education. https://en.unesco.org/covid19/educationresponse adresinden erişildi.
  37. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [UNESCO]. (2020b). Turning the threat of COVID-19 in to an opportunity for greater support to documentary heritage. https://en.unesco.org/sites/default/files/dhe-covid-19-unesco_statement_en.pdf adresinden erilşildi.
  38. University of Cambridge. (2020, 18 Mart). https://www.lib.cam.ac.uk/research/librarysearch/universitylibraries-are-all-open-online adresinden erişildi.
  39. World Health Organization [WHO]. (2020). Coronavirus (COVID-19). https://covid19.who.int/ adresinden erişildi.
  40. Yasinski, E. (2020). Journals open access to coronavirus resources. The Scientist: https://www.the-scientist.com/news-opinion/journals-open-access-to-coronavirus-resources--67105 adresinden erişildi.
  41. Yükseköğretim Kurulu [YÖK]. (2019). Türlerine göre mevcut üniversite sayıları. https://istatistik.yok.gov.tr/ adresinden erişildi.
  42. Yükseköğretim Kurulu [YÖK]. (2020). Başkan Saraç’tan Üniversitelerdeki Uzaktan Eğitim Süreci ve YKS’nin Yeni Tarihine İlişkin Basın Açıklaması. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2020/YKS%20Ertelenmesi%20Bas%C4%B1n%20A%C3%A7%C4%B1klamas%C4%B1.aspx adresinden erişilidi.
  43. Yükseköğretim Akademik Arama [YÖK Akademik]. (2020). YÖK akademik. https://akademik.yok.gov.tr/AkademikArama/view/universityListview.jsp adresinden erişildi.
  44. Yükseköğretim Bilgi Yönetim Sistemi (2020). Öğrenci ve öğretim elemanı istatistikleri. https://istatistik.yok.gov.tr/ adresinden erişildi.
  45. ZENODO. (2020). Coronavirus disease research community - COVID-19. https://zenodo.org/communities/covid-19?page=1&size=20&size=20adresinden erişildi.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2020 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Çimen, E., Gürdal, G., Çuhadar, S., & Akbaytürk Çanak, T. (2020). Yeni Koronavirüs (COVID-19) Sürecinde Türkiye’de Üniversite Kütüphaneleri. Bilgi Dünyası, 21(1), 167-203. https://doi.org/10.15612/BD.2020.834