Öz

Geride kalan yüzyılın son çeyreği ile birlikte yeryüzünün evrimini şekillendiren en önemli değişim adımlarından biri olan küreselleşme, insanlık adına dünyayı daha iyi bilinir, takip edilebilir ve farklı açılardan karşılaştırılabilir bir noktaya taşımıştır. Daha hızlı ve kolay erişim ile etkileşim üzerine inşa olunan bu yakınsama, kapsam sürekli genişleyen yoğun bir rekabeti de beraberinde getirmiştir. Bugün gelinen noktada, rekabette avantajı ve maddi-manevi farklı odakları olabilen karlılığı sağlayacak çabaların asıl kaynaklarından biri de benzerler arasında fark edilmek ve tercih edilmeyi sağlayacak bir fark yaratmaktır. Fark edilme ve fark yaratma çabasının günümüzdeki en somut adımlarından biri, sunulan mal ve/veya hizmetleri belirli bir kalite düzeyine çıkarmak ve söz konusu kalitenin sürekliliğini güvence altına almaktır. Sistematik ve çok fonksiyonlu bir işleyişi gerektiren bu süreç tanınmak, onaylanmak ve yetkin kabul edilmek anlamına gelecektir ve bugün hemen tüm kurum ve kuruluşların asli çabasıdır. Bu çalışmada, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de fark edilme ve fark yaratma açısından yükseköğretim kurumlarının gündeminde daha çok yer almaya başlayan kaliteli hizmet bağlamında akreditasyon süreci ve bu süreçte üniversite kütüphanelerinin rolünün ortaya konulması amaçlanmıştır. Yükseköğretim kurumlarının akreditasyon sürecine kütüphanelerin penceresinden kavramsal temelli bir bakışın kurgulandığı çalışmada, betimleme yönteminden yararlanılmıştır. Çalışmanın kapsamını, kalite ve akreditasyon kavramları ile süreçlerinin yükseköğretim kurumlarının kütüphaneleri ile kesişen yanları ile bu yanların sürece katkısının kavramsal boyutu oluşturmaktadır. Kalite ve akreditasyon süreçlerinin yükseköğretim kurumlarındaki yeri ve önemini kütüphane ile olan ilişkisi üzerinden serimlemeyi hedefleyen çalışma, bu yönüyle ulusal literatürde benzerlerinden ayrılmaktadır. Kalite ve akreditasyon süreçlerinin yakın gelecekte Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarının öncelikli gündemi içinde yer almaya devam edeceği öngörüsü ile bakıldığında, çalışmanın hem üniversite kütüphanelerin akredite sürecindeki yeri ve öneminin daha belirgin görülmesini, hem de bu kütüphanelerin sürece katkısının derinliğinin sorgulanmasını sağlayacağı değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Yükseköğretim, akreditasyon, kalite, üniversite kütüphanesi, kütüphane hizmeti

Referanslar

  1. Adeola, B.M. (2014). Accreditation and the role of academic library in undergraduate programs: A case study of fountain university, Osogbo. Journal of Humanities and Social Science, 19(10), 45-49.
  2. Akkaya, M. A. (2017). Bilgi taşıyıcılarının evrimi ve elektronik ortama varış. Bilişim teknolojilerinin bilgi merkezlerine ve hizmetlerine etkileri içinde (s. 67-85). İstanbul: Hiperyayın.
  3. Aktan, C. C. ve Gencel, U. (2010). Yüksek öğretimde akreditasyon. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 137-155.
  4. Alli, A. M., Winter, S. ve May, D. L. (2007). Globalization: Its effects. International Business & Economics Research Journal, 6(1), 89-96. https://doi.org/10.19030/iber.v6i1.3339
  5. Altbach, P. G. ve Knight, J. (2007). The internationalization of higher education: Motivations and realities. Journal of Studies in International Education, 11(3-4), 290-305.
  6. Altbach, P. G., Reisberg, L. ve Rumbley, L. E. (2009). Trends in global higher education: Tracking an academic revolution. UNESCO 2009 World Conference on Higher Education. Paris: UNESCO.
  7. Aslan, B. (2009). Çeşitli ülkelerde yükseköğretimde akreditasyon ve Türk yükseköğretimindeki gelişmeler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(1), 287-309.
  8. Ataman, O. ve Adıgüzel, A. (2019). Yükseköğretimde kalite algısı: Düzce Üniversitesi örneği. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(15), 39-56. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ejedus/issue/44340/521729
  9. Baskan, G. A. (2001). Türkiye’de yükseköğretimin gelişimi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 21-32. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/6769/91090
  10. Bennett, S. (2009). Libraries and learning: A history of paradigm change. Libraries and the Academy, 9(2), 181–197.
  11. Bernard, A. (2012). Quality assurance in an international higher education area: A summary of a case-study approach and comparative analysis. Wiesbaden: Springer.
  12. Brennan, J. (2004). The social role of the contemporary university: Contradictions, boundaries and change. Milton Keynes: OU Press.
  13. Burke, P. (2017). Bilgi tarihi nedir?. T. Sivrikaya (Çev.). İstanbul: Islık.
  14. Ceylan, M. (2009). Türkiye’de kalite akreditasyonu ve TÜRKAK [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Muğla Üniversitesi, Muğla.
  15. Chaffee, E.E. ve Sherr L., A. (1992). Transforming postsecondary education. ERIC Digest. https://eric.ed.gov/?id=ED350972
  16. CHEA-Council for Higher Education Accreditation (2006). CHEA recognition policy and procedures. https://www.chea.org/2006-chea-recognition-policy-and-procedures
  17. Craft, A. (2003). Quality assurance in higher education. New York: Routledge.
  18. Dalrymple, P.W. (2001). Understanding accreditation: The librarian’s role in educational evaluation. Libraries and the Academy, 1(1), 23-32.
  19. DEDAK-Dil Eğitimi Değerlendirme ve Akreditasyon Kurulu (2024). Tarihçe. https://epdad.org.tr/icerik/tarihce
  20. Dede, O. (2024). Yükseköğretimde kalite güvencesi ve eğitim fakülteleri lisans programlarının akreditasyonunda gelişmeler ve deneyimler [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi, Ankara.
  21. European Education Area (2018). The Bologna process and the European higher education area. https://education.ec.europa.eu/education-levels/higher-education/inclusive-and-connected-higher-education/bologna-process
  22. FEDEK- Fen, Edebiyat, Fen-Edebiyat, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülteleri Öğretim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Hakkımızda. https://fedek.org.tr/?page=22
  23. FEDEK- Fen, Edebiyat, Fen-Edebiyat, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakülteleri Öğretim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Tarihçe. https://fedek.org.tr/?page=22
  24. Güncel Türkçe Sözlük (2024). Kalite ve Akreditasyon maddeleri. https://sozluk.gov.tr/
  25. Güney, A. (2019). Kalite yönetimi çerçevesinde yükseköğretimde akreditasyon süreci. Turkish Studies, 14(2), 2019, 401-412.
  26. Güngör, A. (2019). Eğitimde kalite ve akreditasyon. Ankara: Nobel Akademik.
  27. Hernon, P. (2002). Quality: New directions in the research. The Journal of Academic Librarianship, 28(4), 224-231.
  28. Iannuzzi, P. (2000). Information literacy competency standards for higher education. Community & Junior College Libraries, 9(4), 63-67.
  29. Joseph, F. F. ve Urhiewhu, L. O. (2016). Roles of academic libraries in university accreditation in Nigerian: Challenges and way forward. Journal of Applied Information Science and Technology, 9(2), 17-22.
  30. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. (19. bs.). Ankara: Nobel Akademik.
  31. Karkoszka, T. (2009). Quality assurance in the European higher education erea. Journal of Achievements in Materials and Manufacturing Engineering, 37(2), 763-764.
  32. Laakso, M. ve Kiviniemi, A. (2012). The IFC standard: A review of history, development, and standardization. Journal of Information Technology in Construction, 17(9), 134-161. https://www.itcon.org/papers/2012_9.content.01913.pdf
  33. Lagrosen, S. O. (2017). Quality through accreditation. International Journal of Quality and Service Sciences, 9(3/4), 469-483.
  34. Lindauer, B.G. (1998). Defining and measuring the library’s impact on campus wide outcomes. College & Research Libraries, 56(11), 546-570.
  35. Men, J. M. ve Isreal, A. A. (2017). The role of academic libaries in the accreditation of undergaduate progammes: A case study of fedeal university of technology Minna, Niger State. Library Philosophy and Practice (e-journal). 15-29. http://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/15-29
  36. Meyer, J. W. (2000). Globalization: Sources and effects on national states and societies. International Sociology, 15(2), 233-248. https://doi.org/10.1177/0268580900015002006
  37. Mundy, K. ve Manion, C. (2014). Globalization and global govarnance in education. Globalization and education: Integration and contestation across cultures. (2.bs.). N. P. Stromquist ve K. Monkman (Ed.). New York: Rowman & Littlefield.
  38. MÜDEK-Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Akreditasyon listesi. https://www.mudek.org.tr/tr/akredit/akredite2023.shtm
  39. MÜDEK-Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Kısaca MÜDEK. https://www.mudek.org.tr/tr/hak/kisaca.shtm
  40. EPDAD-Öğretmenlik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Tarihçe. https://epdad.org.tr/icerik/tarihce
  41. Odera-Kwach, B. A. (2011). The impact of external quality assurance on university libraries in Kenya [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. University of South Africa.
  42. Özçiçek, Y. ve Karaca, A. (2019). Yükseköğretim kurumlarında kalite ve akreditasyon: Mühendislik eğitim programlarının değerlendirilmesi. Fırat Üniversitesi İİBF Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3(1), 114-149.
  43. Özer, M., Gür, B. S. ve Küçükcan, T. (2011). Kalite güvencesi: Türkiye yükseköğretimi için stratejik tercihler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (2), 59-65. https://dergipark.org.tr/tr/pub/higheredusci/issue/61475/917966
  44. Özkul, O. (2023). Kültür ve küreselleşme. Ankara: Açılım Kitap.
  45. Peker, Ö. (1996). Eğitimde kalite ve akreditasyon. Amme İdaresi Dergisi, 29(4), 19-32.
  46. PEMDER (Peyzaj Mimarlığı Eğitim ve Bilim Derneği) (2019). Akreditasyon. http://pemder.org.tr/akreditasyon/
  47. Polat, C. ve Akkaya, M. A. (2018). Kütüphane bilgi kaynaklarının etkin kullanımında konu uzmanlığı ve konu rehberleri. N. Çakmak, S. Baydur ve S. Akça (Ed.). ÜNAK 2017: Akademik Kütüphanelerde Kaynak Yönetimi, 12 – 14 Ekim 2017, Atılım Üniversitesi içinde (s. 13-20). Ankara: ÜNAK.
  48. Probst, G., Raub, S. ve Romhard, K. (1999). Managing knowledge: Building blocks for success. New York: Jhon Wiley & Sons Ltd.
  49. Rowley, J. (2005). Making sense of the quality maze: perspectives for public and academic libraries. Library Management, 26(89), 508–518.
  50. Rust, V. D. ve Kim, S. (2012). The global competition in higher education. World Studies in Education, 13(1), 5-20. https://doi.org/10.7459/wse/13.1.02
  51. Sanyal, B. C. ve Martin, M. (2007). Quality assurance and the role of accreditation: an overview. “Report: Higher Education in the World 2007: Accreditation for Quality Assurance: What is at Stake?”. https://upcommons.upc.edu/bitstream/handle/2099/8095/bikas.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  52. Sosyal Beşeri Temel Bilimler Akreditasyon ve Rating Derneği (2024). https://www.star.org.tr/
  53. Standards for libraries in higher education. (2018). Chicago: Association of College & Research Libraries.
  54. Süngü, H. ve Bayrakcı, M. (2010). Bolonya süreci sonrası yükseköğretimde akreditasyon çalışmaları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(4), 895-912.
  55. Talip, Y. (2017). Türkiye’de sosyal hizmet eğitim/öğretiminde kalite güvence sistemi ve akreditasyon standartlarına ilişkin bir model çerçeve önerisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 28(1), 151-168.
  56. Taşçı, D. ve Lapçın, H. T. (2023). Yükseköğretimde kalite güvencesi sistemi: Kurumsal akreditasyon raporları üzerinden bir değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2023(1), 1-16. https://10.17494/ogusbd.1185953
  57. Teichler, U. (2007). Higher education systems: Conceptual frameworks, comparative perspectives, empirical findings. Rotterdam: Sense Publishers.
  58. Teichler, U. (2005). Research on higher education in Europe. European Journal of Education, 40(4), 447-469.
  59. TEPDAD-Tıp Eğitimi Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Hakkımızda. https://tepdad.org.tr/
  60. TEPDAD-Tıp Eğitimi Programlarını Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Tescil & Tanınma. https://tepdad.org.tr/tescil-taninma/
  61. Tonta, Y. (1999). Bilgi toplumu ve bilgi teknolojisi. Türk Kütüphaneciliği, 13(4), 363-375. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/910/904
  62. PPAB-Türk Psikologlar Derneği Psikoloji Programları Akreditasyon Birimi (2024). Akreditasyon. https://psikolog.org.tr/akreditasyon/
  63. Uludağ, G., Bora, M. ve Çatal, S. (2021). Türk yükseköğretiminde kalite güvencesi sistemi ve öğrenci katılımının önemi. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 1(1), 91-111.
  64. Vardar, Ö. (2022). Yükseköğretimde kurumsal akreditasyon. Ankara: Türk Eğitim Derneği.
  65. VEDEK-Veteriner Hekimliği Eğitim Kurumları ve Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2024). Tarihçe. https://www.vedek.org.tr/tarihce
  66. Wysocka, K., Jungnickel, C. ve Szelągowska-Rudzka, K. (2022). Internationalization and quality assurance in higher education. Management, 26(1):204-230. https://www.researchgate.net/publication/363506360_Internationalization_and_Quality_Assurance_in_Higher_Education
  67. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.
  68. Yılmaz, B., Salar, R., Aslan, B. E., Sözbilir, M. ve Keskin, A. (2023). Yükseköğretimde kalite ve akreditasyon: Program akreditasyonunda Atatürk Üniversitesi’nin uygulamaları. Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 3(2), 67-87.
  69. Yöntem, E. ve Mazman, İ. (2023). Uluslararası bakış ile yükseköğretimde kalite güvencesinin gelişimi. Ekonomi İşletme Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Dergisi (JEBPIR), 9(1), 37-49.
  70. Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği (2018). Resmi Gazete Tarih 23.11.2018, Sayı 30604, https://www.mevzuat.gov.tr/
  71. Yükseköğretim Kanunu. (1981). Resmi Gazete, Tarih 04.11.1981, Sayı 17506. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2547.pdf
  72. Yükseköğretim Kalite Kurulu [YÖKAK] (2019). Yükseköğretim Kalite Kurulu. https://www.yokak.gov.tr/akreditasyon-kuruluslari/akreditasyon-kuruluslari-nedir
  73. Yükseköğretim Kalite Kurulu [YÖKAK] (2023). Değerlendirme programları kılavuzu sürüm 3.1.1. https://yokak.gov.tr/Common/Docs/KidrKlavuz1.4/YOKAK_Degerlendirme_Kilavuzu_3.1.1.pdf
  74. Yükseköğretim Kalite Kurulu [YÖKAK] (2024). Kurumsal Akreditasyon Programı. https://yokak.gov.tr/degerlendirme-sureci/kurumsal-akreditasyon-programi-nedir
  75. Yükseköğretim Kurumu [YÖK] (2018). Kalite Güvencesi. http://www.yok.gov.tr/ar/web/uluslararasi-iliskiler/kalite-guvencesi1
  76. Yükseköğretim Kurumu [YÖK] (2019). Yükseköğretimde Akreditasyon, Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı. https://denklik.yok.gov.tr/akreditasyon-tanima-denklik-nedir

Lisans

Telif Hakkı (c) 2024 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Polat, C., & Akkaya, M. A. (2024). Yükseköğretim Kurumlarının Akreditasyon Sürecinde Kütüphane ve Bilgi Hizmetlerinin Rolüne Yönelik Kavramsal Bir Yaklaşım. Bilgi Dünyası, 25(2), 353-381. https://doi.org/10.15612/BD.2024.774