Öz

Bu çalışmada kütüphane kurumunun sosyal sermaye kavramıyla ilişkisi ve etkileşimi irdelenmiştir. Bu kapsamda sosyal sermaye kavramına ilişkin gerek Sosyoloji gerekse Bilgi ve Belge Yönetimi alanlarındaki uluslararası literatürden yola çıkılmıştır. Sosyal sermaye, tanımı, türleri, düzeyleri, unsurları, işlevi, önemi ve ölçüm yöntemleri itibariyle ele alınmış ve kapsayıcı bir sosyal bilim olgusu olan sosyal sermayenin, kütüphane kurumunu da içine alan bir kavram olduğuna ilişkin bulgular ortaya konmuştur. Kütüphane kurumunun sosyal sermaye bağlamında değerlendirilmesi, Bilgi ve Belge Yönetimi alanında yeni kuramsal yaklaşımlara da olanak sağlayacaktır. Sosyal sermaye, sosyal hayatın belli bir ortak hedef doğrultusunda birlikte davranabilmesini sağlayan ağlar, normlar ve güven gibi nitelikler bütünü; güvene dayalı olarak topluluklara katılma, belirli kurallar ve ağlar aracılığıyla ortak hareket içinde bulunmaktır. Kütüphane ile sosyal sermaye arasındaki ilişki; bireyin bilgi gereksinimini gidererek toplum içindeki konumunu güçlendirme, güvenilir bilgi paylaşımı, ortak bir hafıza oluşturma, bireyin sosyal ve ahlaki davranışlarda olumlu etki yapma, sivil ve gönüllü faaliyetlere olanak sağlayıp öncülük etme ile ilgilidir. Kütüphaneler, toplum üyelerinin sosyal itibarını, kimlik ve kültürünü, toplumsal ilişki ve etkileşim alanlarını belirlemede etki eden önemli bir unsurdur. Kütüphaneler örgün ve yaygın iletişim merkezine dönüşerek çocuk-ebeveyn iletişimi ve aile içi iletişimi güçlendirir. Kültürel içe alma işlevine sahip olan kütüphaneler, toplumsal düzeyde ağlar inşa ederek veya bireylerin kütüphane aracılığıyla mevcut ağlara dahil olmasını sağlayarak daha geniş topluluklarla bütünleşmenin yolunu açabilir. Kütüphane yöneticileri bilgi kaynaklarının sağlanması yanında bu ek role ilişkin olarak program ve politikalar geliştirmelidirler.

Anahtar Kelimeler: Sosyal sermaye, sosyal ağlar, normlar, güven, kütüphane

Referanslar

  1. Altay, A. (2007). Bir kamu malı olarak sosyal sermaye ve yoksulluk ilişkisi. ege akademik Bakış, 7 (1), ss.337–362.
  2. Audunson, R. (2005). The public library as a meeting-place in a multicultural and digital context: the necessity of low-intensive meeting places. Journal of documentation, 61 (3), pp.429−441.
  3. Aydemir, M. A. ve Tecim, E. (2012). Türk toplumunda aile ve dinin sosyal sermaye potansiyeli. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler enstitüsü dergisi, 28, ss.43-59.
  4. Bahçeşehir Üniversitesi. (2012). Türkiye değerler atlası 2012 yayınlandı. 01.01.2015 tarihinde http://www.bahcesehir.edu.tr/icerik/1725-turkiye-degerler-atlasi-2012-yayinlandi adresinden erişilmiştir.
  5. Başak, S. ve Öztaş, N. (2010). Güven ağbağları, sosyal sermaye ve toplumsal cinsiyet. Gazi Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Fakültesi dergisi, 121. ss.27-56.
  6. Bhandar, M., Pan, S., ve Tan, B. C. Y. (2007). Towards understanding the roles of social capital in knowledge integration: a case study of a collaborative information systems project. Journal of the american Society for ınformation Science and Technology, 48, pp.263−274.
  7. Bilgin, N. ve Kaynak, R. (2008). Sosyal sermaye faktörlerinin iş başarısına etkisi: üniversite çalışanları üzerine ampirik bir çalışma. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler dergisi, 32 (1). ss.29–38.
  8. Bjornskov, C. ve Svendson, G. (2003). Measuring social capital- is there a single underlying explanation?. Working Paper 03-5, Department of Economics Aarhus School of Business. 01.01.2015 tarihinde http://www.researchgate.net/publication/5093571_Measuring_social_capital__Is_there_a_single_underlying_explanation/links/00b49522990d7f2ee4000000 adresinden erişilmiştir.
  9. Bourdieu, P. (1986) The forms of capital. ın J. richardson (ed.) Handbook of Theory and research for the Sociology of education. New York: Greenwood. pp.241-258. 15.11.2014 tarihinde https://brettany.wordpress.com/2012/06/26/bourdieu-p-1986-the-forms-of-capital-in-j-richardson-ed-handbook-of-theory-and-research-for-the-sociology-of-education-new-york-greenwood adresinden erişildi.
  10. Bourdieu, P. ve Wacquant, L. J. D. (1992). an invitation to reflexive sociology. Chicago: University of Chicago Press.
  11. Bourke, C. (2005). Public libraries: building social capital through networking. aplis, 18 (2), pp.71-75.
  12. Brehm, J. ve Rahn, W. (1997). Individual-level evidence for the causes and consequences of social capital. american Journal of Political Science, (41), pp.999-1023.
  13. Burt, R. S. (1992). Structural Holes, Cambridge: Harvard University Press.
  14. Buschman, J. (2004). Staying public: the real crisis in librarianship. american libraries, 35 (7), pp.40−42.
  15. Caidi, N. (2006). Building civilisational competence: a new role for libraries. Journal of documentation, 62 (2), pp.194-212.
  16. Cohen, D, ve Prusak, L. (2001). ın good company: how social capital makes organizations work. Boston: Harvard Business Press.
  17. Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. The american Journal of Sociology, Vol. 94, Supplement: Organizations and Institutions: Sociological and Economic Approaches to the Analysis of Social Structure. pp.S95-S120. 29.12.2014 tarihinde http://www.jstor.org/stable/2780243 adresinden erişilmiştir.
  18. Coleman, J. S. (1990). Foundations of Social Theory. Cambridge, MA: Harvard University Pres.
  19. Çakın, İ. (1982). Kütüphanecilikte felsefi yaklaşım. Türk Kütüphaneciler derneği Bülteni, 31 (4), ss.155-157.
  20. Çıkrıkcı, M. ve Daştan, A. (2002). Entelektüel sermayenin temel finansal tablolar aracılığıyla sunulması. Bankacılar dergisi, (43), ss.18-32.
  21. Duman, B. ve Alacahan, O. (2011). Sosyal sermaye/güven boyutunda etniklik. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler dergisi, 10 (1), ss.181-208.
  22. Erselcan, F. (2009). Disiplinlerarası ortak bir çalışma alanı olarak sosyal sermaye. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler dergisi, 35 (2), ss.248-256.
  23. Fukuyama, F. (1995) Trust: social virtues and the creation of prosperity. London: Hamish Hamilton.
  24. Gong, H., Japzon, A. C. ve Chen, C. (2008). Public libraries and social capital in three New York City neighborhoods. Tijdschrift voor economische en Sociale Geografic, 99 (1), pp.65−83.
  25. Goulding, A. (2004). Libraries and social capital: editorial. Journal of librarianship and ınformation Science, 36 (1), pp.3−6.
  26. Göksel, A., Aydıntan, B. ve Bingöl, D. (2010). Örgütlerde bilgi paylaşım davranışı: sosyal sermaye boyutundan bir bakış. ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi dergisi, 65 (4). ss.87-109.
  27. Grootaert, C. ve Bastelaer, T. (2002). Social capital: from definition to measurement in Understanding and measuring social capital. a Multidisciplianary Tool For Practitioners, (ed) By Grootaert, Ch Van Bastelaer Th, Washington D.C.: The World Bank.
  28. Günler, O. E. (2014). Sosyal sermaye, sağlık ve hastalık. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve ekonomik araştırmalar dergisi, 16 (26), ss.107-113.
  29. Gürdal, O. (2004). Bilgi ekonomisi ve/veya yeni ekonomi’nin reddettikleri. Bilgi dünyası, 5 (1), ss.48-73.
  30. Halpern, D. (1999). Social capital: the new golden goose? MIMEO, Social and Political Sciences, Cambridge University.
  31. Harriss, J. ve Renzio, P. (1997). Policy arena: “missing link” or analytically missing?: the concept of social capital. Journal of ınternational development, 9 (7), pp.919-937.
  32. Hillenbrand, C. (2005). Public libraries as developers of social capital. aplis, 18 (1), pp.4−12.
  33. IFLA/UNESCO. (2002). Okul Kütüphanesi rehberi. 15.12.2014 tarihinde http://www.ifla.org/files/assets/school-libraries-resource-centers/publications/school-library-guidelines/school-library-guidelines-tr.pdf adresinden erişilmiştir.
  34. Johnson, C. A. (2004). Choosing people: the role of social capital in information seeking behaviour. ınformation research, 10 (1). 15.12.2014 tarihinde http://www.informationr.net/ir/10-1/paper201.html adresinden erişilmiştir.
  35. Johnson, C. A. (2007). Social capital and the search for information: examining the role of social capital in information seeking behavior in Mongolia. Journal of the american Society for ınformation Science and Technology, 58, pp.883−894.
  36. Johnson, C. A. (2010). Do public libraries contribute to social capital: a preliminary investigation into the relationship. library & ınformation Science research, 32, pp.147–155.
  37. Johnson, C. A. (2012). How do public libraries create social capital? An analysis of interactions between library staff and patrons. library & ınformation Science research, 34. pp.52–62.
  38. Kapu, H. (2008). Sosyal sermaye ve organizasyonların öngörü yeteneğini geliştirme gücü. atatürk Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler dergisi, 22 (1), ss.259-288.
  39. Karaçay, H. (2008). Sosyo-ekonomik kalkınmada fiziki, beşeri ve sosyal sermaye: Vakıflar Genel Müdürlüğü örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  40. Karagül ve Masca (2005). Sosyal sermaye üzerine bir inceleme. abant izzet Baysal Üniversitesi iktisadi ve idari Bilimler Fakültesi ekonomik ve Sosyal araştırmalar dergisi, Bahar, ss.137-52.
  41. Kılınç, Z. A. (2010). Yurttaşlık ahlakı olarak sosyal sermaye. Bilgi dergisi, (21), ss.1-37.
  42. Kızılkan, Z. (1994). düşünce özgürlüğü ve Türkiye’de kütüphanecilik eğitimi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  43. Kranich, N. (2001). Libraries create social capital. Library Journal, Nov., 15, pp.40-41.
  44. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2012). Halk Kütüphaneleri Yönetmeliği. 11.01.2012 tarihli ve 28170 sayılı resmi Gazete.
  45. Leckie, G. J., ve Hopkins, J. (2002). The public place of central libraries: findings from Toronto and Vancouver. library Quarterly, 72 (3), pp.326−372.
  46. Narayan, D. ve Pritchett, L. (1996). `Cents and sociability: household income and social capital in rural Tanzania’, (Draft Version). Environment Department and Policy Research Department, Washington, DC: The World Bank.
  47. Norris, P. (2001). Making democracies work: social capital and civic engagement in 47 societies. Paper for European Sciences Foundation EURESCO Conference on Social Capital: interdisciplinary Perspectives at the University of Exeter, 15-20 September 2000. 01.01.2015 tarihinde http://www.unc.edu/courses/2008spring/poli/472h/001/Course%20documents/RESOURCES/New%20Folder/ESFSocialCapital.pdf adresinden erişildi.
  48. Önal, H. İ. ve Ekici, S. (2012). Okul kütüphanecilerinin görüşlerine göre okul kültürü değerlendirmesi. Bilgi dünyası, 13 (1), ss.138-164.
  49. Özbay, Y. (2014). Sosyal sermaye ve toplumsal barış. 09.09.2014 tarihinde http://www.hku.edu.tr/Haberler/Sosyal-Sermaye-ve-Toplumsal-Baris/725/ adresinden erişildi.
  50. Özen, Ş. ve Aslan, Z. (2006). İçsel ve dışsal sosyal sermaye yaklaşımları açısından Türk toplumunun sosyal sermaye potansiyeli: Ortadoğu Sanayi ve Ticaret Merkezi (OSTİM) örneği. akdeniz i.i.B.F. dergisi, (12), ss.130-161.
  51. Portes, A. (1998). Social capital: its origins and applications in modern sociology. Annu. Rev. Sociol, 24, pp.1–24.
  52. Preer, J. (2001). Where are the libraries bowling alone. american libraries, September, pp.60-62.
  53. Putnam, R. D. (1995). Bowling Alone: America’s Declining Social Capital”. Journal of democracy, January, pp.65-78.
  54. Putnam, R. D. ve Feldstein, L. M. (2003). Better together: restoring the american community. New York: Simon & Schuster 29.12.2014 tarihinde http://www.google.com.tr/books?id=tK_KhHOkurYC&lpg=PA81&ots=NVzwhYqQLB&dq=Bourdieu%2C%20P.%20(1986).%20The%20forms%20of%20capital.%20In%20J.%20G.%20Richardson%20(Ed.)%2C&lr&hl=tr&pg=PA162#v=onepage&q&f=false adresinden erişildi.
  55. Seyidoğlu, H. (2002). ekonomik terimler ansiklopedik sözlük. İstanbul: Güzem.
  56. Stewart, T. A. (1997). entellektüel sermaye kuruluşların yeni zenginliği. Çev.Nurettin Elhüseyni. İstanbul: MESS.
  57. Sürmen, Y. (2000). Muhasebe-ı. Trabzon: Akademi Ltd. Şti. Yayınları.
  58. Svendsen, G. L. H. (2013). Public libraries as breeding grounds for bonding, bridging and ınstitutional social capital: the case of branch libraries in rural Denmark. Sociologia ruralis, 53 (1), pp.52-73.
  59. Şan, M. K. (2007). Bilgi toplumuna geçişte sosyal sermayenin taşıdığı önem ve Türkiye gerçeği. Journal of Knowledge economy & Knowledge Management, Vol.II. Spring. 29.12.2014 tarihinde http://beykon.org/dergi/2007/M.K.San.doc adresinden erişildi.
  60. Şan, M., K. ve Şimşek, R. (2011). Sosyal sermaye kavramının tarihsel - sosyolojik arka planı. akademik incelemeler dergisi, 6 (1), ss.88-110.
  61. The State Library of New South Wales. (2000). “a safe place to go”: libraries and social capital. Sydney, Australia: University of Technology and The State Library of New South Wales. 29.12.2014 tarihinde http://www.sl.nsw.gov.au/services/public_libraries/docs/safe_place.pdf adresinden erişildi.
  62. Töremen, F. (2002). Okullarda sosyal sermaye kavramsal bir çözümleme. Kuram ve Uygulamada eğitim Yönetimi dergisi, 32, ss.556-573.
  63. Turgut, E. ve Beğenirbaş, M. (2013). Çalışanların yenilikçi davranışları üzerinde sosyal sermaye ve yenilikçi iklimin rolü: sağlık sektöründe bir araştırma. KHO Bilim dergisi, (23) 2, ss.101-124.
  64. Tüysüz, N. (2011). Sosyal sermayenin ekonomik gelişme açısından önemi ve sosyal sermaye endeksinin hesaplanması. Uzmanlık tezi. Ankara: Kalkınma Bakanlığı.
  65. Varheim, A. (2008). Theoretical approaches on public libraries as places creating social capital. 10.12.2014 tarihinde http://archive.ifla.org/IV/ifla74/papers/091-Varheim-en.pdf adresinden erişildi.
  66. Varheim, A. (2011). Gracious space: library programming strategies towards immigrants as tools in the creation of social capital. library & ınformation Science research, 33, pp.12-18.
  67. Varheim, A. (2014). Trust and the role of the public library in the integration of refugees: the case of a Northern Norwegian city. Journal of librarianship and ınformation Science, 46 (1), pp.62–69.
  68. Varheim, A., Steinmo, S., ve Ide, E. (2008). Do libraries matter public libraries and the reation of social capital. Journal of documentation, 64 (6), pp.877-892.
  69. Woolcock, M. (2001). The Place of Social Capital in Understanding Social and Economic Outcomes. Canadian Journal of Policy research, 2 (1), pp.11-17.
  70. Yazıcı, K. (2001). İşletme Bilimine Giriş. Trabzon.
  71. Yazıcı, M. (1990). Muhasebe Tümlemleri ve Örgütlenmesi. İstanbul: M.Ü. İİBF-Nihad Sayar- Yayın ve Yardım Vakfı.
  72. Yıldız, Z. ve Topuz, H. (2011). Sosyal sermaye ve ekonomik kalkınma ilişkisi açısından Türkiye üzerine bir değerlendirme. Sosyal Siyaset Konferansları. 2 (61). ss.201–226. 17.03.2015 tarihinde http://www.journals.istanbul.edu.tr/iusskd/article/download/1023019138/1023018285 adresinden erişildi.
  73. Yılmaz, B. (1996). Bilgi sosyolojisi: kütüphanecilik kuramı için bir deneme. Türk Kütüphaneciliği, 10 (1), ss.8-20.
  74. Yılmaz, B. (2008). İlkçağ Anadolu uygarlıklarında sosyo-ekonomik ve kültürel yapı bağlamında kütüphane/arşiv kurumu. Türk Kütüphaneciliği, 22 (3), ss.351-376.
  75. Yılmaz, E. (2005). Kullanıcı hakları ve sorumlulukları: bir standart denemesi. Türk Kütüphaneciliği, 19 (3), ss.332-348.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2015 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Karadeniz, Şenol, & Yılmaz, B. (2015). Sosyal Sermaye Bağlamında Kütüphane Kurumu. Bilgi Dünyası, 16(2), 180-203. https://doi.org/10.15612/BD.2015.487