Öz

Bu çalışma, müze koleksiyonlarının yapay zekâ destekli sistemlerle etkileşimini artırmaya yönelik yeni yaklaşımları araştırmakta ve bu bağlamda, ziyaretçilerin koleksiyonlarla anlamlı bir bağ kurabilmesi amacıyla, Ankara Resim ve Heykel Müzesi (RHM) için geliştirilen etkileşimli platformu örnek uygulama olarak değerlendirmektedir. Çalışma kapsamında, Çallı Kuşağı sanatçılarından Namık İsmail’e ait eserlerden oluşan koleksiyon temel alınarak “Namık İsmail’in Yaşayan Galerisi” adlı dijital platform geliştirilmiştir. Bu platform, ziyaretçilere gelişmiş filtreleme seçenekleri, doğal dil işleme altyapısı ve benzer eser öneri sistemi gibi olanaklarla zenginleştirilmiş bir keşif deneyimi sunmaktadır. Platformun en yenilikçi özelliklerinden biri, ziyaretçilerin eserlerle doğrudan “eserin ağzından” diyalog kurmasını sağlayan bir sohbet robotunun platforma entegre edilmiş olmasıdır. Bu sohbet robotu, her bir esere özgü dijital bir kişilik atayarak, eserin karakterine uygun tutarlı ve bağlamsal etkileşimler kurulmasına olanak tanımaktadır. Bu sayede, ziyaretçiler ile sanat eserleri arasında anlamlı bir bağ kurulması hedeflenmektedir. Çalışmanın sonucunda ortaya çıkan platform, müze deneyimini dijital araçlarla derinleştirmeye ve ziyaretçiler ile eserler arasında daha anlamlı bağlar kurmaya olanak sağlayan yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Türkiye’de dijital müzecilik alanında öncü bir uygulama olan bu platform, kültürel mirasın sunumuna getirdiği etkileşimli model ile literatüre yeni bir perspektif kazandırmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yapay zekâ (YZ)- kültürel miras- dijital müzecilik- sohbet robotları- dijital kişilik- etkileşimli platformlar- müze deneyimi

Referanslar

  1. Akça, S. (2020). Teknoloji ve bilgi çağında müzeler: Genel bakış. Türk Kütüphaneciliği, 34(2), 263-274. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tk/issue/55516/677817
  2. American Alliance of Museums. (2018, Haziran 19). IRIS+ Part Two: How to embed a museum’s personality and values in AI. American Alliance of Museums. https://www.aam-us.org/2018/06/19/iris-part-two-how-to-embed-a-museums-personality-and-values-in-ai/
  3. Ashri, R. (2017, Nisan 3). How museums are using chatbots. Medium. https://chatbotsmagazine.com/how-museums-are-using-chatbots-5-real-world-examples-34e9d4858dd9
  4. Bauer, K. (2019, Mayıs 8). Want to text a dinosaur? The Field Museum will now let you send messages to Máximo the Titanosaur. Block Club Chicago. https://blockclubchicago.org/2019/05/08/want-to-text-a-dinosaur-the-field-museum-will-now-let-you-send-messages-to-maximo-the-titanosaur/
  5. Candello, H., Barth, F., Carvalho, E. ve Cotia, R. A. G. (2020). Understanding how visitors interact with voice-based conversational systems. A. Marcus ve E. Rosenzweig (Yay. Haz.), Design, User Experience, and Usability. Design for contemporary interactive environments (s. 40-55). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-49760-6_3
  6. Carignani, F., Clemente, L., Iodice, G. ve Bifulco, F. (2023). How management uses AI in the museum field: From chatbots towards ChatGTP. https://www.researchgate.net/publication/374191991_How_management_uses_AI_in_the_museum_field_from_chatbots_towards_chat_GTP
  7. Chat with Natalie. (2025). https://chatnataliepotter.metmuseum.org/visit
  8. Çakmak, T. (2017). Müzelere yönelik bilgi yönetimi eğitimi: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü öğrencilerinin analizi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 57(2), 796-821. https://dergipark.org.tr/en/pub/dtcfdergisi/issue/66796/1044508
  9. Davis-Marks, I. (2021). Lost edges of Rembrandt’s “Night Watch” are restored using artificial intelligence | Smithsonian. https://www.smithsonianmag.com/smart-news/lost-edges-rembrandts-night-watch-are-restored-using-artificial-intelligence-180978056/
  10. Dem Museums. (2025). Ufukta “AI” var! Müzeler yapay zekayla bir araya geldiğinde nelerle karşılaşacağız? https://www.demmuseums.com/tr/ufukta-ai-var-muzeler-yapay-zekayla-bir-araya-geldiginde-nelerle-karsilasacagiz/
  11. Derda, I. ve Predescu, D. (2025). Towards human-centric AI in museums: Practitioners’ perspectives and technology acceptance of visitor-centered AI for value (co-)creation. Museum Management and Curatorship, 0(0), 1-23. https://doi.org/10.1080/09647775.2025.2467703
  12. Erbay, C. O. (2016). Bilişim çağının müzecilik çalışmalarına etkileri. İstanbul Üniversitesi.
  13. Essen, Y. E. V. (2024). Integrating AI in Museums: A new phase in museum transformation. Mimesis Journal, 13(2), 229–242. https://doi.org/10.13135/2389-6086/10030
  14. Gerber, K. (2018). Tour Akron Art Museum with Dot the Chatbot. https://www.theformgroup.com/articles/2018/10/17/tour-akron-art-museum-with-dot-the-chatbot
  15. Gong, Y., Cosma, G. ve Finke, A. (2023). Neural-based cross-modal search and retrieval of artwork (arXiv:2307.14244). arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2307.14244
  16. Gümüş, F. (2019). Müzelerde yapay zeka uygulamaları, etkileri ve geleceği [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/ET001014.pdf
  17. Karadeniz, C. (2020). Müzede dijital teknolojilerin kullanımı ve salgın sürecinde dijital katılım. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 9(70), 975-984. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=964929
  18. Munro, C. (2016, Şubat 29). Meet Berenson, the robot art critic. Artnet News. https://news.artnet.com/art-world/robot-art-critic-berenson-436739
  19. Özel, N. (2016). Müzelerde bilginin düzenlenmesi ve erişime sunulması: Ankara’daki müzelere yönelik bir araştırma. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 56(1), 177-209. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dtcfdergisi/issue/66793/1044448
  20. Pasikowska-Schnass, M. ve Lim, Y. S. (2023). Artificial intelligence in the context of cultural heritage and museums. European Parliamentary Research Service. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2023/747120/EPRS_BRI(2023)747120_EN.pdf
  21. Richardson, J. (2019a, Şubat 14). Art meets artificial intelligence as museum resurrects Salvador Dalí. MuseumNext. https://www.museumnext.com/article/dali-lives-art-meets-artificial-intelligence/
  22. Richardson, J. (2019b, Eylül 14). How are museums using chatbots? MuseumNext. https://www.museumnext.com/article/how-are-museums-are-using-chatbots/
  23. Schuettpelz, E., Frandsen, P., Dikow, R., Brown, A., Orli, S., Peters, M., Metallo, A., Funk, V. ve Dorr, L. (2017). Applications of deep convolutional neural networks to digitized natural history collections. Biodiversity Data Journal, 5, e21139. https://doi.org/10.3897/BDJ.5.e21139
  24. Smithsonian Institution. (2018). Smithsonian launches pilot program of “Pepper” robots. Smithsonian Institution. https://www.si.edu/newsdesk/releases/smithsonian-launches-pilot-program-pepper-robots
  25. Styx, L. (2024, Mayıs 12). How are museums using artificial intelligence? MuseumNext. https://www.museumnext.com/article/artificial-intelligence-and-the-future-of-museums/
  26. The British Museum. (2025). The living museum. The Living Museum. https://livingmuseum.app
  27. Varitimiadis, S., Kotis, K., Pittou, D. ve Konstantakis, G. (2021). Graph-based conversational AI: Towards a distributed and collaborative multi-chatbot approach for museums. Applied Sciences, 11(19), 9160. https://doi.org/10.3390/app11199160
  28. Varitimiadis, S., Kotis, K., Skamagis, A., Tzortzakakis, A., Tsekouras, G. ve Spiliotopoulos, D. (2020). Towards implementing an AI chatbot platform for museums. International Conference on Cultural Informatics, Communication & Media Studies, 1(1). https://doi.org/10.12681/cicms.2732
  29. Vidu, C.-M., Zbuchea, A. ve Pinzaru, F. (2021). Old meets new: Integrating artificial intelligence in museums’ management practices. C. Bratianu ve diğerleri (Yay. Haz.), Strategica. Shaping the future of business and economy (s. 830–844). Tritonik. https://strategica-conference.ro/wp-content/uploads/2022/04/63-1.pdf

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Akbulut, M., & Dişli, M. (2025). Müzelerde Yapay Zekâ: Etkileşimli Bir Platform Önerisi. Bilgi Dünyası, 26(2), 675-697. https://doi.org/10.15612/BD.2025.841