Öz

Günümüzde verinin stratejik değeri, bireysel yaşamdan kurumsal süreçlere kadar her alanda kendisini göstermektedir. Kurumların veriyi nasıl ve hangi amaçlarla yönettikleri, operasyonel verimlilikten stratejik karar alma mekanizmalarına kadar birçok sorunun çözümüne doğrudan etki etmektedir. Bu bağlamda yükseköğretim kurumlarında da verinin kurumsal bir varlık olarak ele alınması ve etkin bir şekilde yönetilmesi giderek daha önemli hale gelmiştir. Üniversitelerin akademik, idari ve stratejik iş süreçlerinde hızlı, doğru ve kanıta dayalı kararlar alabilme kapasitesi, geliştirdikleri veri yönetişimi yaklaşımlarıyla yakından ilişkilidir. Bu çalışmada, yükseköğretim kurumlarında veri yönetişimi politikalarının mevcut durumunu anlamak ve uluslararası bir karşılaştırma yapabilmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Avustralya’daki toplam 146 üniversitenin kamuya açık veri yönetişimi politikaları içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Politika metinlerine tematik kodlamalar yapılmış ve ülkeler arasındaki benzerlikler ile farklılıklar ortaya konulmuştur. Analiz sonuçları, her ülkenin kendi mevzuat yapısı, kurumsal öncelikleri ve yönetişim kültürüne dayalı olarak özgün veri yönetişimi yaklaşımları geliştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, incelenen üniversitelerin önemli bir bölümünde veri yönetişimi uygulamalarının henüz olgunluk düzeyine ulaşmadığı ve gelişime açık alanlar bulunduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, küresel, ulusal ve bölgesel ölçekteki yükseköğretim kurumları için kavramsal bir çerçeve sunarak, veri yönetişimi politikalarının geliştirilmesi ve bu alandaki standartlaşma çalışmalarına katkı sağlama anlamında yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler: Veri yönetişimi- yükseköğretim kurumları- veri yönetişimi politikaları- üniversitelerin iş süreçleri- üniversitelerde veri yönetişimi

Referanslar

  1. Abed, W. E., Brillant, P. ve Njonko, P. B. (2014). Governance of organizational data and information. Topi, H. ve Tucker, A. (Edt.), Computing handbook içinde (3. baskı). Chapman and Hall/CRC. https://doi.org/10.1201/b16768
  2. Abraham, R., Schneider, J. ve vom Brocke, J. (2019). Data governance: A conceptual framework, structured review, and research agenda. International Journal of Information Management, 49, 424–438. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.07.008
  3. Alhassan, I., Sammon, D. ve Daly, M. (2016). Data governance activities: An analysis of the literature. Journal of Decision Systems, 25(sup1), 64–75. https://doi.org/10.1080/12460125.2016.1187397
  4. Al-Badi, A., Tarhini, A. ve Khan, A. I. (2018). Exploring big data governance frameworks. Procedia Computer Science, 141, 271–277. https://doi.org/10.1016/j.procs.2018.10.181
  5. Attard, J. ve Brennan, R. (2018). Challenges in value-driven data governance. H. Panetto, C. Debruyne, H. Proper, C. Ardagna, D. Roman ve R. Meersman (Edt.), On the Move to Meaningful Internet Systems. OTM 2018 Conferences içinde (ss. 546-554). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-02671-4_33
  6. Barker, J. M. (2016). Data governance: The missing approach to improving data quality [Doktora tezi]. ProQuest Dissertations ve Theses Global. https://www.proquest.com/dissertations-theses/data-governance-missing-approach-improving/docview/1862110139/se-2
  7. Bhansali, N. (2014). The role of data governance in an organization. N. Bhansali (Edt.), Data governance: Creating value from information assets içinde (ss. 1–19). Taylor & Francis.
  8. Brous, P., Janssen, M. ve Vilminko-Heikkinen, R. (2016). Coordinating decision-making in data management activities: A systematic review of data governance principles. H. J. Scholl, O. Glassey, M. Janssen, B. Klievink, I. Lindgren, P. Parycek, E. Tambouris, M. A. Wimmer, T. Janowski ve D. Sá Soares (Edt.), Electronic Government içinde (ss. 115-125). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-44421-5_9
  9. Contreras, I. A., Leal, A. C. ve Vergara, A. F. (2024). Proposal for a data governance framework in higher education. 43rd International Conference of the Chilean Computer Science Society (SCCC), 1-9. https://doi.org/10.1109/SCCC63879.2024.10767672
  10. DAMA International. (2009). DAMA-DMBOK: Data management body of knowledge. Technics Publications
  11. Fisher, T. (2009). The data asset: How smart companies govern their data for business success. John Wiley & Sons.
  12. Hora, M. T., Bouwma-Gearhart, J. ve Park, H. J. (2017). Data driven decision-making in the era of accountability: Fostering faculty data cultures for learning. The Review of Higher Education, 40(3), 391–426. https://doi.org/10.1353/rhe.2017.0013
  13. Jackson, P. ve Carruthers, C. (2019). Data driven business transformation: How to disrupt, innovate and stay ahead of the competition. Wiley.
  14. Khatri, V. ve Brown, C. V. (2010). Designing data governance. Communications of the ACM, 53(1), 148–152. https://doi.org/10.1145/1629175.1629210
  15. Ladley, J. (2020). Data governance: How to design, deploy, and sustain an effective data governance program. Elsevier.
  16. Leghemo, I. M., Segun-Falade, O. D., Odionu, C. S. ve Azubuike, C. (2025). A collaborative model for data governance: Enhancing integration across multi-line businesses. Gulf Journal of Advance Business Research, 3(1), 47-63. https://doi.org/10.51594/gjabr.v3i1.66
  17. Legner, C., Fadler, M. ve Pentek, T. (2023). Data governance methodologies: The CC CDQ reference model for data and analytics governance. I. Caballero ve M. Piattini (Edt.), Data Governance içinde (ss. 99-119). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-43773-1_5
  18. Nielsen, O. B. (2017). A comprehensive review of data governance literature. Selected Papers of the IRIS, 8(3), 120–133. https://aisel.aisnet.org/iris2017/3
  19. Omar, A. ve Almaghthawi, A. (2020). Towards an integrated model of data governance and integration for the implementation of digital transformation processes in the Saudi universities. International Journal of Advanced Computer Science and Applications, 11(8), 588–593. https://doi.org/10.14569/IJACSA.2020.0110873
  20. Otto, B. (2011). A morphology of the organisation of data governance. ECIS 2011 Proceedings, 272. https://aisel.aisnet.org/ecis2011/272
  21. Otto, B. ve Reichert, A. (2010). Organizing master data management: Findings from an expert survey. Proceedings of the 25th ACM Symposium on Applied Computing içinde (ss. 106–110). Sierre, Switzerland.
  22. Panian, Z. (2010). Some practical experiences in data governance. World Academy of Science, Engineering and Technology, 38, 150–157.
  23. Picciano, A. G. (2012). The evolution of big data and learning analytics in American higher education. Journal of Asynchronous Learning Networks, 16(3), 9–20.
  24. Plotkin, D. (2013). Data stewardship: An actionable guide to effective data management and data governance. Newnes.
  25. Putro, B. L., Surendro, K. ve Herbert. (2016). Leadership and culture of data governance for the achievement of higher education goals (Case study: Indonesia University of Education). Proceedings of International Seminar on Mathematics, Science and Computer Science Education (MSCEIS 2015) içinde (ss. 1–12). Melville, NY: American Institute of Physics (AIP) Publishing.
  26. Smallwood, R. F. (2014). Information governance: Concept strategies and best practices. John Wiley & Sons.
  27. Weber, K., Otto, B. ve Oesterle, H. (2009). One size does not fit all---a contingency approach to data governance. ACM Journal of Data and Information Quality, 1(1), 4:1-4:27. https://ssrn.com/abstract=1728505
  28. Wende, K. (2007). A model for data governance: Organising accountabilities for data quality management. Proceedings of the 18th Australasian Conference on Information Systems içinde (ss. 417-425). Toowoomba, Avustralya.
  29. Wende, K. ve Otto, B. (2007). A contingency approach to data governance. M.A. Robert, R. O’Hare, M.L.Markus, ve B. Klein (Edt.) Proceedings of 12th International Conference on Information Quality içinde (ss. 163-176). Cambridge, USA. https://www.alexandria.unisg.ch/handle/20.500.14171/79975

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Tığ Demir, B., & Külcü, Özgür. (2025). Üniversitelerde İş Süreçlerinin Bir Parçası Olarak Veri Yönetişimi Politikalarının Karşılaştırmalı Değerlendirilmesi. Bilgi Dünyası, 26(2), 636-674. https://doi.org/10.15612/BD.2025.850