Öz

Bu çalışmanın amacı, Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (BTKKT) kapsamında, bir vakıf üniversitesinde kullanılmakta olan Elektronik Belge Yönetim Sistemi’nin (EBYS) benimsenmesinde kullanıcı eğitimlerinin rolünü analiz etmektir. Bu kapsamda, kurum çalışanlarının eğitim öncesi ve sonrası EBYS’yi benimseme düzeyleri ölçülmüştür. Çalışmada, Venkatesh vd. (2003) tarafından geliştirilen BTKKT ölçeği uyarlanmış ve kullanıcıların sistemi benimseme düzeyleri yedi faktör üzerinden değerlendirilmiştir. Nicel araştırma yaklaşımının benimsendiği çalışmada, veriler anket yöntemiyle toplanmış; tabakalı örnekleme yoluyla seçilen 52 katılımcıdan elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler ve istatistiksel testlerle analiz edilmiştir. Bulgular, kullanıcı eğitimleri ile EBYS’yi benimseme düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcıların EBYS hakkında mevcut bilgiye sahip olmalarına rağmen düzenli eğitim ihtiyacı duydukları görülmüştür. Elde edilen bulgular ve literatür doğrultusunda, EBYS’nin kurumsal düzeyde etkin biçimde benimsenmesi için hedef kitleye ve ihtiyaca uygun kullanıcı eğitimlerinin sürekli olarak planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Teknoloji kabul modeli- Birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım teorisi- elektronik belge yönetim sistemleri- EBYS- kullanıcı eğitimleri

Referanslar

  1. Afonso, C. M., Roldán, J. L., Sánchez-Franco, M. ve de la O Gonzalez, M. (2012). The moderator role of Gender in the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology (UTAUT): A study on users of Electronic Document Management Systems. 7th International Conference on Partial Least Squares and Related Methods Houston, Texas, ABD.
  2. Ayaz, A. (2019). Birleştirilmiş teknoloji kabul ve kullanım teorisi: Bartın Üniversitesi EBYS kullanıcıları üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi]. YÖK Tez Merkezi.
  3. Bektaş, M. (2015). Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS)’nin insan kaynaklarının dönüşümüne etkisi: Marmara Üniversitesi örneği [Yüksek lisans tezi]. YÖK Tez Merkezi.
  4. Burns, N. ve Grove, S. K. (1993). The Practice of Nursing Research. Conduct, Critique & Utilization. Saunders.
  5. Cibaroğlu, M. O. (2018). Elektronik belge yönetim sisteminin genişletilmiş teknoloji kabul modeli temelinde benimsenmesi: Sakarya Üniversitesi örneği [Yüksek lisans tezi]. YÖK Tez Merkezi.
  6. Cibaroğlu, M. O. ve Turan, A. H. (2018). Elektronik belge yönetim sistemlerinin genişletilmiş teknoloji kabul modeli temelinde kullanımı: Ampirik bir değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 204-217. https://doi.org/10.30803/adusobed.447598
  7. Çiçek, N. (2023). Elektronik belge yönetimi. Marmara Belediyeler Birliği Kültür Yayınları.
  8. Compeau, D. R. ve Higgins, C. A. (1995). Computer self-efficacy: Development of a measure and initial test. MIS Quarterly, 19(2), 189-211. https://doi.org/10.2307/249688
  9. Davis, F. D. (1985). A technology acceptance model for empirically testing new end-user information systems: Theory and results [Doktora tezi, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü]. https://www.researchgate.net/publication/35465050_A_Technology_Acceptance_Model_for_Empirically_Testing_New_End-User_Information_Systems
  10. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340. https://doi.org/10.2307/249008
  11. Dwivedi, Y. K., Rana, N. P., Jeyaraj, A., Clement, M. ve Williams, M. D. (2019). Re-examining the unified theory of acceptance and use of technology (UTAUT): Towards a revised theoretical model. Information Systems Frontiers, 21(3), 719-734. https://doi.org/10.1007/s10796-017-9774-y
  12. Eren, A. ve Kaya, M. D. (2016). Üniversite çalışanlarının elektronik belge yönetim sistemini kullanma niyetlerinin teknoloji kabul modeli ile incelenmesi. Yönetim Bilişim Sistemleri Dergisi, 1(3), 157-168.
  13. Eroğlu, Ş. ve Külcü, Ö. (2014). TS 13298 çerçevesinde kurumsal bilgi sistemleri ve elektronik belge yönetimi standartlarının değerlendirilmesi: İçişleri Bakanlığı örneği. Bilgi Dünyası, 15(2), 327-352. https://doi.org/10.15612/BD.2014.439
  14. Garip, S. (2023). Sosyal bilimlerde nicel araştırma geleneği üzerine kuramsal bir inceleme. International Journal of Social Science Research, 12(1), 1–19.
  15. Gunnlaugsdottir, J. (2008). Registering and searching for records in electronic records management systems. International Journal of Information Management, 28(4), 293-304. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2008.01.013
  16. Hawash, B., Yusof, Z. M., Mokhtar, U. A. ve Mukred, M. (2022). Enhancing business continuity in the oil and gas industry through electronic records management system usage to improve off-site working: A narrative review. Journal of Information Science Theory and Practice, 10(4), 85-106. https://doi.org/10.1633/JISTaP.2022.10.2.3
  17. Kaaki, F., Rayner, C. ve Alshamrani, M. (2013). Female users’ acceptance of the Electronic Document Management System (EDMS). 2013 European Modelling Symposium, 315-320. https://doi.org/10.1109/EMS.2013.54
  18. Khechine, H., Lakhal, S. ve Ndjambou, P. (2016). A meta-analysis of the UTAUT model: Eleven years later. Canadian Journal of Administrative Sciences, 33(2), 138-152. https://doi.org/10.1002/cjas.1381
  19. Koyuncu Tunç, S. ve Külcü, Ö. (2020). Elektronik belge yönetim sistemlerinin sezgisel değerlendirme yöntemi ile kullanılabilirlik açısından değerlendirilmesi. Bilgi Dünyası, 21(2), 269-297. https://doi.org/10.15612/BD.2020.556
  20. Küçükkaya, D. (2019). Teknoloji Kabul Modeli ile elektronik belge yönetim sistemi kullanımını etkileyen faktörlerin incelenmesi ve yapısal eşitlik modeli ile analizi [Yüksek lisans tezi]. YÖK Tez Merkezi.
  21. Mbaye, M. M. ve Gaye, A. (2023). Sharing health records in Senegal using blockchain. Lecture Notes of the Institute for Computer Sciences, Social-Informatics and Telecommunications Engineering (LNICST), (512), 45-58. https://doi.org/10.1145/3510487.3510504
  22. Mosweu, O., Bwalya, K. J. ve Mutshewa, A. (2017). A probe into the factors for adoption and usage of electronic document and records management systems in the Botswana context. Information Development, 33(1), 97-110. https://doi.org/10.1177/0266666916640593
  23. Mukred, M., Yusof, Z. M. ve Alotaibi, F. M. (2019a). Ensuring the productivity of higher learning institutions through electronic records management system (ERMS). IEEE Access, (7), 97343-97364. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2019.2927614
  24. Mukred, M., Yusof, Z. M., Mokhtar, U. A., Sadiq, A. S., Hawash, B. ve Ahmed, W. A. (2021). Improving the decision-making process in the higher learning institutions via electronic records management system adoption. KSII Transactions on Internet and Information Systems, 15(1), 90-113. http://doi.org/10.3837/tiis.2021.01.006
  25. Mukred, M., Yusof, Z. M., Mokhtar, U. A. ve Fauzi, F. (2019b). Taxonomic framework for factors influencing ERMS adoption in organisations of higher professional education. Journal of Information Science, 45(2), 139-155. https://doi.org/10.1177/0165551518783133
  26. Or, C. (2023). Towards an integrated model: Task-technology fit in Unified Theory of Acceptance and Use of Technology 2 in education contexts. Journal of Applied Learning and Teaching, 6(1), 151-163. https://doi.org/10.37074/jalt.2023.6.1.8
  27. Önaçan, M. B. K., Medeni, T. D. ve Özkanlı, Ö. (2012). Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS)’nin faydaları ve kurum bünyesinde EBYS yapılandırmaya yönelik bir yol haritası. Sayıştay Dergisi, (85), 1-26.
  28. Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (2020). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/21.5.2646.pdf
  29. Saydam, V. (2015). Elektronik belge yönetimi uygulamalarında personel farkındalığının artırılması: Değişim yönetimi açısından bir inceleme. Bilgi ve Belge Araştırmaları Dergisi, (3), 23-32. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/454336
  30. Setianto, F. ve Suharjito, S. (2018). Analysis the acceptance of use for document management system using Technology Acceptance Model. 2018 Third International Conference on Informatics and Computing (ICIC), 1-5. https://doi.org/10.1109/IAC.2018.8780462
  31. Soylu Çelik, M. (2019). Vakıf üniversitelerinde EBYS uygulama sürecinde bilgi belge yöneticisinin rolü [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  32. Tahtalıoğlu, H. (2018). Türkiye’de elektronik belge yönetim sisteminin kamu personeli tarafından benimsenmesinde eğitim faktörü. Yasama Dergisi, (37), 124-147.
  33. Tüfekçi, H. (2021). Kamu kurumlarında elektronik belge yönetim sisteminin kullanım durumu: TRT örneği [Yüksek lisans tezi, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  34. Venkatesh, V. ve Bala, H. (2008). Technology acceptance model 3 and a research agenda on interventions. Decision Sciences, 39(2). http://dx.doi.org/10.1111/j.1540-5915.2008.00192.x
  35. Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B. ve Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425-478. https://doi.org/10.2307/30036540
  36. Venkatesh, V. ve Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the Technology Acceptance Model: Four longitudinal field studies. Management Science, 46(2), 186-204.
  37. Yalçınkaya, B. (2015). Elektronik belge yönetimi (EBY) uygulamalarında başarıyı olumsuz etkileyen risk unsurları. Bilgi ve Belge Araştırmaları Dergisi, (4), 20-40.
  38. Yalçınkaya, B. (2016). Elektronik Belge Yönetim Sistemi (EBYS) uygulamalarında başarı faktörü ve fayda analizi. AJIT-e: Online Academic Journal of Information Technology, 7(23), 67-96. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2016.2.006.x

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Eroğlu, Şahika, & Kaya, S. (2025). Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi Çerçevesinde Kurumda EBYS’nin Benimsenmesinde Kullanıcı Eğitimlerinin Rolü: Bir Vakıf Üniversitesi Örneği. Bilgi Dünyası, 26(2), 453-484. https://doi.org/10.15612/BD.2025.848