Öz

Hızla gelişen bilgi teknolojisi gençlerin okuma alışkanlıklarını etkilemektedir. Günümüzde gençlerin okuma alışkanlığı üzerine araştırmalar yapmak önemini korumaktadır. Türkçe literatürde okuma alışkanlığı ile ilgili özellikle kültürlerarası çalışmalara çok fazla rastlanmamaktadır. Bu çalışmada farklı coğrafyalarda yer almasına rağmen ortak bir kültüre sahip olan iki ülkede (Türkiye ve Azerbaycan) bulunan Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) Türk Dili ve Edebiyatı (TDE) Bölümü ile Bakü Devlet Üniversitesi (BDÜ) Azerbaycan Dili ve Edebiyatı (AZE) Bölümü son sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıkları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı KMÜ Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile BDÜ Azerbaycan Dili ve Edebiyatı Bölümü son sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığı konusunda benzer ve farklı özelliklerinin hangi etkenlerden kaynaklandığını ortaya koymaktır. Araştırmada betimleme ve karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu amaçla her iki üniversiteden toplam 187 öğrenciye anket uygulanmıştır. Sonuçlar SPSS 21 istatistik programı üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamına dâhil edilen iki bölüm öğrencilerine uygulanan anket ile elde edilen veriler arasında çeşitli açılardan yapılan karşılaştırmalarda Ki-Kare analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, öğrenciler ders kapsamı dışında çoğunlukla ayda ortalama bir kitap okumaktadırlar. Her iki bölüm öğrencileri de kitap okumaktan orta düzeyde hoşlanmakta ve okuma alışkanlığı kazandırmanın bir öğretmen için kesinlikle önemli olduğunu düşünmektedirler. Bu bölümlerdeki öğrenciler okuma alışkanlığı kazandırma konusunda gerekli bilgi ve beceriye tamamen sahip olmadıklarını düşünmektedirler. Çalışmanın sonunda ilgili bölüm programlarına okuma alışkanlığı ile ilgili ders/içerik konulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Okuma alışkanlığı, üniversite öğrencileri, Türk/Azerbaycan Dili ve Edebiyatı Bölümü

Referanslar

  1. Akanda, A. K. M., Eamin, A., Hoq, K. M. G. ve Hasan, N. (2013). Reading habits of students in school science and arts: A case study of Rajshahi University. Chinese Librarianship: An International Electronical Journal, 35, 60-71.
  2. Altunışık, R. (2008). Anketlerde veri kalitesinin iyileştirilmesi için ÖNTEST (Pilot Test) yöntemleri. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 2, 1-17. www.pazarlama.org.tr adresinden erişildi.
  3. American Library Association (ALA). (1978). Book reading and library usage: A study of habits and perceptions. New Jersey: Gallup.
  4. Arı, E. ve Demir, M. K. (2013) İlköğretim bölümü öğretmen adaylarının kitap okuma alışkanlıklarının değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 1(1), 116-128. www.anadiliegitimi.com adresinden erişildi.
  5. Aslantürk, E. (2008). Sınıf öğretmenlerinin ve sınıf öğretmeni adaylarının okuma ilgi ve alışkanlıklarının karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın. www.adudspace.adu.edu.tr adresinden erişildi.
  6. Azerbaycan Cumhuriyeti 324 Sayılı Eğitim Kanunu [324 Nömrəli Azərbaycan Respublikası Təhsil haqqında qanunu]. (1992, 7 Ekim). www.edu.gov.az adresinden erişildi.
  7. Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası [Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası]. (1995). www.e-qanun.az adresinden erişildi.
  8. Baloğlu, B. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemi. İstanbul: Der Yayınları.
  9. Batur, Z. ve Berk, H. G. H. (2010). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlıkları üzerine bir araştırma: Uşak Eğitim Fakültesi örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 32-49. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  10. Boz, D. (2009). Kitaba çağrı sınavında insan. Ankara: Öncü Basımevi.
  11. Bozpolat, E. (2010). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlığına ilişkin tutumlarının değerlendirilmesi: Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği. Zeıtschrıft Für Die Welt Der Türken [Journal Of World Of Turks] 2(1), 411-428. www.dieweltdertuerken.org adresinden erişildi.
  12. Coşkun, E. (2002). Okumanın hayatımızdaki yeri ve okuma sürecinin oluşumu. Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, 11, 231-244. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  13. Çakın, İ. (1989). Karşılaştırmalı kütüphanecilik: Yöntemi ve özellikleri. Türk Kütüphaneciliği Dergisi, 3(1), 3-18. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1246/1240 adresinden erişildi.
  14. Çıngı, H. (1990). Örnekleme kuramı. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  15. Edizer, Z. Ç. (2015). Türkçe öğretmen adaylarının kitap okuma alışkanlığına ilişkin tutumları ile üst bilişsel okuma stratejilerini kullanım düzeyleri arasındaki ilişki. Kastamonu Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 645–658. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  16. Erbaş, E. P. (2018). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile Bakü Devlet Üniversitesi Azerbaycan Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin okuma alışkanlıkları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme (Yayımlanmamış bilim uzmanlığı tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara. www.bby.hacettepe.edu.tr adresinden erişildi.
  17. Erdem, C. (2012). Türk Dili ve Edebiyatı öğretmen adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeyleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 1(4), 162-186. www.tekedergisi.com adresinden erişildi.
  18. Eroğlu, Z. D. (2013). Öğretmen adaylarının okuma alışkanlıkları ile doğru yazma becerileri arasındaki ilişki. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(9), 1441-1453. http://turkishstudies.net/files/turkishstudies/1761297175_085Ero%C4%9FluZehraD.-1441-1453.pdf adresinden erişildi.
  19. Firsova, T. G. (2013). Акмеолог детского чтения: К вопросу о тюторстве в читательском развитии [Children’s reading acmeologist: To the question of tutorship for readers’ development] Известия Саратовского Университета, Технология Развития 1(2), 103-109. www.akmepsy.sgu.ru adresinden erişildi.
  20. Gömleksiz, M. N. (2004). Geleceğin öğretmenlerinin kitap okumaya ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi: Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 1-21. https://www.academia.edu/516356/Gelece%C4%9Fin_%C3%96%C4%9Fretmenlerinin_Kitap_Okumaya_%C4%B0li%C5%9Fkin_G%C3%B6r%C3%BC%C5%9Flerinin_De%C4%9Ferlendirilmesi_F%C4%B1rat_%C3%9Cniversitesi_E%C4%9Fitim_Fak%C3%BCltesi_%C3%96rne%C4%9Fi_adresinden erişildi.
  21. Hüseynova, T. (2013). Türkiye’deki üniversitelerde okuyan Türk asıllı öğrencilerin okuma alışkanlıklarına yönelik anket çalışması üzerine bir değerlendirme. Türkiyat Mecmuası, 23, 237-245. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  22. Kaptan, S. (1995). Bilimsel araştırma ve istatistik teknikleri. Ankara: Gazi Üniversitesi.
  23. Karadağ, R. (2014). Okuma ilgisi, tutumları ve alışkanlığı konusunda yapılmış çalışmaların lisansüstü tezlere dayalı analizi: YÖK ve Proquest veri tabanları örneklemi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (35), 1-17. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  24. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ). (2018). Sınav sistemi. www.kmu.edu.tr adresinden erişildi.
  25. Kolcu, G. (2016, 6 Ağustos). Sözleşmeli öğretmen şartları ve kontenjanları belli oldu. Hürriyet. 25 Ekim 2017 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/egitim/iste-sozlesmeli-ogretmen-sartlari-40182979 adresinden erişildi.
  26. Kuş, Z. ve Türkyılmaz, M. (2010). Sosyal Bilgiler ve Türkçe öğretmeni adaylarının durumları: İlgi, alışkanlık ve okuma stratejilerini kullanım düzeyleri. Türk Kütüphaneciliği, 24(1), 11-32. www.tk.org.tr adresinden erişildi.
  27. Lupinogina, Y. A. ve Zaroçinçeva, İ. V. (2015). Обучение чтению иноязычных текстов студентов неязычновых вузов [Learning read foreign language texts of students of non-linguistic universities] Вестник Воронежского Государственного Университета: Лингвистика и Межкультерная Комуникация 4, 142-145. www.vestnik.vsu.ru adresinden erişildi.
  28. Maraşlı, A. (2005). Anne-babalar, eğitimciler ve gençler için: Okumayı sevdirme yolları. İstanbul: Bilge Yayınları.
  29. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği, T.C. Resmî Gazete (29329, 17 Nisan 2005).
  30. Odabaş, H., Odabaş, Z. Y. ve Polat, C. (2008). Üniversite öğrencilerinin okuma alışkanlığı: Ankara Üniversitesi örneği. Bilgi Dünyası, 9(2), 431-465. www.bd.org.tr adresinden erişildi.
  31. Özbay, M., Bağcı, H. ve Uyar, Y. (2008). Türkçe öğretmeni adaylarının okuma alışkanlığına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(15), 117-136. www.dergipark.com.tr adresinden erişildi.
  32. Serin, N. (2011). Okuma alışkanlığının kazandırılmasında edebi türlerin etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  33. Yalman, M., Erdost, Ö. ve Kutluca, T. (2013). Eğitim Fakültesi öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıkları üzerine betimsel bir araştırma: Dicle Üniversitesi örneği, Bilgi Dünyası 14 (2), 291-305. www.bd.org.tr adresinden erişildi.
  34. Yıldız, D., Ceren, D. ve Sevmez, H. (2015). Eğitim Fakültesi öğrencilerinin okuma alışkanlıkları profili. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 141-166. www.dergipark.org.tr adresinden erişildi.
  35. Yılmaz, B. (1990). Okuma alışkanlığı ve Yenimahalle İlçe Halk Kütüphanesi. (Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara. www.bby.hacettepe.edu.tr adresinden erişildi.
  36. Yılmaz, B. (2002). Ankara’daki ilköğretim öğretmenlerinin okuma ve halk kütüphanesi kullanma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 16(4), 441-460. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/875 adresinden erişildi.
  37. Yılmaz, B. (2004). Öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıklarında ebeveynlerin duyarlılığı. Bilgi Dünyası, 5 (2), 115-136. http://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/229 adresinden erişildi.
  38. Yılmaz, M. ve Benli, N. 2010). Sınıf öğretmeni adaylarının okuma alışkanlığına yönelik tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 281 – 291. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/67623 adresinden erişildi.
  39. Yükseköğretim kurumlarında lisans ve yüksek lisans derecesinde eğitim sisteminin düzenlenmesine ilişkin kuralların” onaylanması hakkında 348 Sayılı Kararname [348 Nömrəli Qərar. Ali təhsil müəssisələrinin bakalavriat və magistratura səviyyələrində, əsas (baza ali) tibb təhsilində və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının magistratura səviyyəsində kredit sistemi ilə tədrisin təşkili Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında qərar]. (2013, 24 Aralık). www.e-qanun.az adresinden erişildi.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2019 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Erbaş, E. P., & Yılmaz, B. (2019). Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile Bakü Devlet Üniversitesi Azerbaycan Dili ve Edebiyatı Bölümü Öğrencilerinin Okuma Alışkanlıkları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Bilgi Dünyası, 20(2), 119-142. https://doi.org/10.15612/BD.2019.725