Öz

Tüm insanlar eşit doğar ve topluma katılımda eşit haklara sahiptir. Ancak gerçek yaşamda kimi gruplar, sosyal durumları, bilişsel ve fiziksel farklılıkları açısından söz konusu haklara sahip olamamaktadırlar. Engelliler de bu grubun bir kategorisini oluşturmaktadır. Engelli bireylerin sorunları, hiç kuşkusuz küresel insan hakları sorunudur ve engellilikle ilgili en önemi nokta, toplumda, “farkındalığın yaratılması”, “anlaşılma” gereksinimlerinin karşılanmasıdır. Son yıllarda gelişmiş veya gelişmekte olan ülkeler, engel türü ne olursa olsun, toplumsal yaşam içinde engelli tabanlı ayrımcılıkla mücadele etmek, toplumsal farkındalığı artırmak için engelli katılımlı eğitim, bilgiye erişim, sosyal politikalar, ekonomi gibi modellerin oluşturulması gerektiğinde birleşmektedirler. Bu çalışmanın amacı, toplumsal ve bireysel gereksinimler doğrultusunda bilgi hizmeti sunan kütüphanecileri yetiştiren ülkemiz Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümlerinin engelli farkındalıklarının eğitim programlarına yansıyan yönlerini saptamaya yöneliktir.

Anahtar Kelimeler: Kütüphanecilik ve bilgi bilim, Eğitim, Ders programları, Engelliler

Referanslar

  1. Akdeniz Üniversitesi Özel Gereksinimli Bireyler İçin Araştırma, Uygulama ve Eğitim Merkezi. (2008). 25 Mart 2008 tarihinde http://www.akdeniz.edu.tr/ogm/index.html adresinden erişildi.
  2. Akgül, M. K. ve Vercan, R. (2003). Özürlülerin işgücü niteliklerinin artırılması için eğitimlerinde bilgisayar teknolojilerinin kullanımı. 10 Nisan 2008 tarihinde http://www.tsd.org.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=123&Itemid=2997 adresinden erişildi.
  3. Anadolu Üniversitesi Engelliler Araştırma Enstitüsü. 25 Mart 2008 tarihinde http://www.anadolu.edu.tr/akademik/ens_engars/ adresinden erişildi.
  4. Ankara Üniversitesi Engelsiz Kampüs Projesi. 25 Mart 2008 tarihinde http://oeaum.ankara.edu.tr adresinden erişildi.
  5. Avrupa Birliği’nin Engellilerle İlgili Stratejisi. 11 Mart 2008 tarihinde http://statik.iskur.gov.tr/tr/dis_iliskiler/ab_engelli_stratejisi.htm adresinden erişildi.
  6. Barnes, C. (1997). A legacy of oppression: A history of disability in Western culture. L. Barton ve M. Oliver (Yay. Haz.). Disability Studies: Past, Present and Future içinde (ss. 4–24). 12 Nisan 2008 tarihinde http://www.leeds.ac.uk/disability-studies/archiveuk/Barnes/chap1.pdf adresinden erişildi.
  7. Becker, N.J. (2000), Service learning in the curriculum: preparing LIS students for the next millennium. Journal of Education for Library and Information Science, 41(4), 285-93.
  8. Birleşmiş Milletler Engelli Hakları Sözleşmesi. 17 Nisan 2008 tarihinde http://www.ozevvakfi.org/isikyolu/pdf/bmehs.pdf adresinden erişildi.
  9. Braithwaite, J. ve Mont, D. (2008). Disability and poverty: A survey of World Bank poverty assessments and implications. 4 Nisan 2008 tarihinde http://siteresources.worldbank.org/DISABILITY/Resources/280658-172608138489/WBPovertyAssessments.pdf adresinden erişildi.
  10. Butdisuwan, S. (1999). Information services to the disadvantaged person :A challenge for information professionals in Thailand. 65. IFLA Genel Konferansı, Bangkok’da sunulan bildiri. 2 Nisan 2008 tarihinde http://www.ifla.org/IV/ifla65/papers/022-132e.htm adresinden erişildi.
  11. Carlos, D. J. (2005). Instruction in disability services and adaptive technology in schools of library and information science: A survey of the curriculum. 2 Nisan 2008 tarihinde http://etd.ils.unc.edu/dspace/bitstream/1901/170/1/deborahcarlos.pdf adresinden erişildi.
  12. Commitment to an International Convention on the Rights of Disabled Persons. 10 Nisan 2008 tarihinde http://www.dpa.org.sg/publication/dpaaug2001/p6.htm adresinden erişildi.
  13. Engelsiz ODTÜ Koordinatörlüğü. 25 Mart 2008 tarihinde http://www.engelsiz.metu.edu.tr/ adresinden erişildi.
  14. Ershova, T. V. ve Hohlov, Y. E. (2000). Migrating from the library of today to the library of tomorrow: re- or e-volution? 66. IFLA Genel Konferansı, Küdüs’de sunulan bildiri. 28 Mart 2008 tarihinde http://www.ifla.org/IV/ifla66/papers/063-110e.htm adresinden erişildi.
  15. Galler, A. M. (1997). The inclusion of library services to disadvantaged persons in library school curricula: A survey. IFLA Journal, 23, 365-370.
  16. Hacettepe Üniversitesi Engelliler Araştırma ve Uygulama Merkezi. (2008). 25 Mart 2008 tarihinde http://www.engelsiz.hacettepe.edu.tr adresinden erişildi.
  17. Haynes, D. E. (1989). The switch library: New service in rehabilitation librarianship. Bulletin of the Medical Library Association, 77(1), 15-18.
  18. İstanbul Üniversitesi Özürlüler Araştırma ve Uygulama Merkezi. 25 Mart 2008 tarihinde http://www.iu.edu.tr/merkezler/oaum/index.htm adresinden erişildi.
  19. Karataş, K. (2002). Engellilerin toplumla bütünleşme sorunları: Bir sosyal politika yaklaşımı. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 2(2), 43-55.
  20. Kavanagh, R. ve Sköld, B. C. (2005). Libraries for the blind in the information age: Guidelines for development. Amsterdam: IFLA. 26 Mart 2008 tarihinde http://www.ifla.org/VII/s31/pub/Profrep86.pdf adresinden erişildi.
  21. Library and information services for individuals with disabilities: An NCLIS hearing in Washington, DC July 8, 1999. (2000). Washington, DC: U.S. National Commission on Libraries and Information.
  22. Norton, M. J. (1992). Effective bibliographic instruction for deaf and hearing-impaired college students. Library Trends, 41(1), 118-150. 28 Mart 2008 tarihinde http://people.rit.edu/easi/lib/oppo6.htm adresinden erişildi.
  23. Okinawa Charter on Global Information Society. Okinawa, July 22, 2000. (2000). 12 Nisan 2008 tarihinde http://www.g8.utoronto.ca/summit/2000okinawa/gis.htm adresinden erişildi.
  24. Özürlü ve engelli vatandaşlar için hizmet: Çalışma belgesi. (2000). Türkiye Bilgi Toplumu 2010, [CD içinde]. Ankara: T.C. Ulaştırma Bakanlığı – Türkiye Ulusal Enformasyon Altyapısı (TUENA) Proje Ofisi.
  25. Özürlüler ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun. (2005). Resmi Gazete, 07.07.2005, sayı, 25868.
  26. Özürlüler ve yaşam algısı. 3 Nisan 2008 tarihinde http://www.psikolojikdanisma.net/ozurluler.htm adresinden erişildi.
  27. Perelman, D. (2007). Program aims to make technology more accessible. 12 Nisan 2008 tarihinde http://www.nysforum.org/committees/itaccessibility/newsletters/april07-accessnewsletter.aspx adresinden erişildi.
  28. Rubin, R. J. (2002). Serving people with disabilities. Different Voices, Common Quest. ALA OLOS Preconference’da sunulan bildiri. 4 Nisan 2008 tarihinde http://staging.ala.org/ala/aboutala/offices/olos/outreachresource/docs/people_with_disabiliti_es.pdf adresinden erişildi.
  29. Russel, M. (2003). Too many human rights. 7 Nisan 2008 tarihinde http://www.globalpolicy.org/socecon/un/2003/0714rights.htm adresinden erişildi.
  30. Sakat Kişilerin Hakları Beyannamesi: Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 9 Aralık 1975’deki Toplantısında kabul edilen 3447 sayılı Sakat Kişilerin Hakları Beyannamesi. (1975). 5 Nisan 2008 tarihinde http://www.tsd.org.tr/index.php?option=com_content&task=view&id=314&Itemid=1362 adresinden erişildi.
  31. Sarıoğlu, S. Özürlülük, sosyal hizmetler ve küreselleşme. 5 Nisan 2008 tarihinde http://www.sosyalhizmetuzmani.org/ozurlulukkuresellesme.doc adresinden erişildi.
  32. Süleyman Demirel Üniversitesi Engelliler Araştırma ve Uygulama Merkezi. 25 Mart 2008 tarihinde http://enar.sdu.edu.tr/ adresinden erişildi.
  33. Şahin, H. (2004). Engelilik kimin sorunu? Bireyin mi, toplumun mu? Öz-Veri, 1(1), 40-50.
  34. Velleman, R. A. (1980). Library service to the disabled an annotated bibliography of journals and newsletters. Serials Libraries, 5(2), 49-60.
  35. Walling, L. L. (2004). Educating students to serve information seekers with disabilities. Journal of Education for Library and Information Science, 45(2), 137-148.
  36. World Health Organization-WHO. (2008). 5 Nisan 2008 tarihinde http://www.who.int/en/ adresinden erişildi.
  37. Yontz, E., ve de la Peña McCook, K. (2003). Service-Learning and LIS Education. Journal of Education for Library & Information Science, 44(1), 58.
  38. Yükseköğretim Kurumları Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği. (2006). Resmi Gazete, 20.06.2006. sayı, 26204.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2008 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Subaşıoğlu, F. (2008). Üniversitelerin Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümleri’nin “Engellilik Farkındalığı” Üzerine Bir Araştırma. Bilgi Dünyası, 9(2), 399-430. https://doi.org/10.15612/BD.2008.312