Öz

Okul kütüphaneleri bilgiye erişimin yanı sıra eğitim ve öğretim faaliyetlerini de desteklemektedir. Buna bağlı olarak bu çalışmada Millî Eğitim Bakanlığının en yüksek danışma organı olan Millî Eğitim Şûralarında okul kütüphaneleri konusunda ele alınan kararlar analiz edilerek okul kütüphanelerinin, şûra kararlarında ne derece gündemde tutulduğunun ve şûralarda kütüphanelere ne derece önem verildiğinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda, 1939-2021 yılları arasında gerçekleştirilen tüm Millî Eğitim Şûra kararlarına ait dokümanlar kullanılmıştır. Dokümanlarda, çalışma kapsamında belirlenen “bilgi, kitap, kütüphane, kütüphaneci, okul kütüphanesi, okuma” kavramlarına ilişkin kararların olup olmadığı, karar varsa hangi bağlamda ele alındığı tespit edilmiştir. Dokümanların incelenmesi için nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Analiz için web tabanlı metin analiz ve metin düzenleme araçlarından biri olan Voyant Tools kullanılmıştır. Belirlenen kavramlar 1946 ve 1953 tarihli şûralardaki kararlarda yer almazken 1982 ve 2021 yılındaki şûra kararlarında hepsi yer almıştır. Kütüphanenin eğitimle ilişkisi göz önüne alındığında kütüphane, kütüphaneci ve okul kütüphanesi 7. şûradan (1962) itibaren gündeme gelmeye başlamıştır. Kütüphaneci ve okul kütüphanesi 11. şûradan (1982) sonra 20. şûraya (2021) kadar kararlarda yer almamıştır. Bu çalışmayla eğitim içinde önemli bir yeri olan okul kütüphanelerinin, eğitim sistemini düzenleyici nitelikte tavsiye kararlarının alındığı şûralardaki yeri ortaya konularak alan yazına katkı sağlamak hedeflenmektedir. Geçmişten günümüze gerçekleştirilen yirmi Millî Eğitim Şûrasının tüm kararlarını okul kütüphaneleri özelinde analiz eden bir çalışma bulunmamaktadır. Bu açıdan çalışmanın, alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, kütüphane, okul kütüphanesi, kütüphaneci, Millî Eğitim Şûrası, şûra kararları

Referanslar

  1. VIII. Millî Eğitim Şûrası. (1970). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/29165001_8_sura.pdf
  2. X. Millî Eğitim Şûrası. (1981). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/29165120_10_sura.pdf
  3. Bayraktar, N. ve Duman, H. (1982). Yeni Türk milli eğitim sistemi içinde kütüphane ve özellikle okul kütüphanesinin yeri. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 31(3), 110-114.
  4. Bowen, G. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. http://dx.doi.org/10.3316/QRJ0902027
  5. Cumhuriyetin İlk Dönemi Eğitim Kurumları (1921-1926) Telif ve Tercüme Heyeti. (2017). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/29164441_heyeti_ilmiye.pdf
  6. Dağhan, G., Kalaycı, E. ve Seferoğlu, S. S. (2011). Milli Eğitim Şuralarındaki teknoloji politikalarının incelenmesi. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri içinde (s. 837-893). Malatya: İnönü Üniversitesi.
  7. Deniz, M. (2001). Milli eğitim şuralarının tarihçesi ve eğitim politikalarına etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
  8. Dewey, J. (1939). Türkiye Maarifi Hakkında Rapor. Maarif Vekilliği.
  9. Durukan, A. Y. (2015). Neden kütüphane öğretmenine ihtiyacımız var? Türk Kütüphaneciliği 29(1), 46-49.
  10. Durukan, A. Y. (2019). Okul kütüphaneleri. Mehmet Ali Akkaya ve Hüseyin Odabaş (Yay. haz.). Bilgi merkezleri: Kütüphaneler-müzeler-arşivler içinde (s. 173-198). Hiperyayın.
  11. Efendioğlu, N. (2013). Milli Eğitim Şuralarında din eğitimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi.
  12. Türk Dil Kurumu (2022). Türk Dil Kurumu sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
  13. Hetenyi, G., Lengyel, A. Dr., ve Szilasi, M. Dr. (2019). Quantitative analysis of qualitative data: Using Voyant Tools to investigate the sales-marketing ınterface. Journal of Industrial Engineering and Management, 12(3), 393-404. http://dx.doi.org/10.3926/jiem.2929
  14. Hoepfl, M. C. (1997). Choosing qualitative research: A primer for technology education researchers. Journal of Technology Education, 9(1), 47-63.
  15. IFLA Okul Kütüphaneleri Rehberi (Arıoğlu, S. ve Durukan, A. Y., Çev.). (2015). https://www.ifla.org/files/assets/school-libraries-resource-centers/publications/ifla-school-library-guidelines-tr.pdf
  16. IFLA/ UNESCO. (2000). Okul kütüphanesi bildirgesi. (İnci Önal, Çev.). https://archive.ifla.org/VII/s11/pubs/slm-tr.pdf
  17. Kapluhan, E. (2015). 1921 Maarif Kongresi’nin Türk eğitim tarihindeki yeri ve önemi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 123-134. http://dx.doi.org/10.17828/yasbed.05955
  18. Keskin, İ. ve Yazar, T. (2018). Milli Eğitim Şuralarında değer, ahlak ve karakter eğitimi ile ilgili alınan kararların değerlendirilmesi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 386-405.
  19. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
  20. Merey, Z. ve Kaymakcı, S. (2018). Millî Eğitim Şûraları’nda vatandaşlık, demokrasi ve insan hakları eğitimine ilişkin alınan kararların değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (YYU Journal of Education Faculty), 15(1), 819-854. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2018.88
  21. Miller, A. (2018) Text mining digital humanities projects: Assessing content analysis capabilities of voyant tools. Journal of Web Librarianship, 12(3), 169-197. http://dx.doi.org/10.1080/19322909.2018.1479673
  22. Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. (2011, 14 Eylül). Resmî Gazete, no. 652. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/09/20110914-1.htm
  23. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Kütüphaneleri Standart Yönergesi. (2006). Tebliğler Dergisi, 2590. http://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/548.pdf
  24. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Kütüphaneleri Yönetmeliği. (2001, 22 Ağustos). Resmî Gazete, no. 24501. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2001/08/20010822.htm#7
  25. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Yönetmeliği. (2012, 12 Eylül). Resmî Gazete, no. 28409. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/09/20120912-3.htm
  26. Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The Qualitative Report, 27(1), 64-77. http://dx.doi.org/10.46743/2160-3715/2022.5044
  27. Önal, H. İ. (1986). Türkiye›de okul kütüphanelerinin hizmet vermesini etkileyen yönetimsel faktörler. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 35(1), 17-30.
  28. Önal, H. İ. (2015). Okul kütüphaneleriyle öğrencilerin 21. yüzyıla hazırlanması. Millî Eğitim Dergisi, 45(208), 233-248.
  29. Önal, H. İ. ve Alaca, E. (2019). Bilgi erişim sürecinde gençlere okul kütüphanesi hizmetlerinin sağlanması. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(19), 121-141.
  30. Önal, H. ve Topçu, Ö. Ş. (2013). Eğitimi gerçekleştirmek: Öğretim programlarında okul kütüphanelerinin yeri. Bilgi Dünyası, 14(2), 306-328. http://dx.doi.org/10.15612/BD.2013.123
  31. Özkan, M. (2020). Eksiğiz: Onlar bizsiz, biz onlarsız. Açık Bilim ve Bilimsel İletişim: 4. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrenci Kongresi, 16 Nisan 2020, Genişletilmiş Bildiri Özetleri içinde (ss. 54-57). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü.
  32. Öztemiz, S. (2021). Gülün Adı ve Benim Adım Kırmızı romanlarında kitap ve kütüphane kavramı: Voyant araçlarıyla yapılan bir değerlendirme. Mehlika Karagözoğlu Aslıyüksek (Ed.). Türk edebiyatında ktap kütüphane ve okuma kültürü içinde (551-568). Ankara: Hece Yayınları.
  33. Öztemiz, S. ve Özel, N. (2020). Dijital insani bilimler araçları üzerine bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 60(1), 390-414. http://dx.doi.org/10.33171/dtcfjournal.2020.60.1.19
  34. Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö., ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256. http://dx.doi.org/10.33400/kuje.843306
  35. Sampsel, L. J. (2018). Voyant tools. Music Reference Services Quarterly, 21(3), 153-157. http://dx.doi.org/10.1080/10588167.2018.1496754
  36. Sefercioğlu, N. (1970). Türk Kütüphaneciler Derneğinin VIII. Millî Eğitim Şûrası Başkanlığına sunduğu, okul kütüphanelerine ilişkin mutıra. Türk Kütüphaneciler Derneği Bülteni, 19(4), 349-352.
  37. Serçin, F. (2019). 2008- 2018 yılları arasında yapılan Milli Eğitim Şuralarında eğitim yönetimi ve denetimi alanında alınan kararlar [Tezsiz yüksek lisans projesi]. Pamukkale Üniversitesi.
  38. Şahin, F. Y. (2012). Türk Milli Eğitim Şuraları’nda (1939-2010) psikolojik danışma ve rehberlik ile ilgili alınmış olan kararların değerlendirilmesi. Journal of Social Studies Education Research Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 3(1), 95-118.
  39. Şenyurt, Ö. (2018). Türk milli eğitim sisteminde bilgi okuryazarlığı gereksinimlerinin karşılanması [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. http://www.openaccess.hacettepe.edu.tr:8080/xmlui/handle/11655/5408
  40. T.C. Maarif Vekilliği. (1939). BİRİNCİ MAARİF ŞÛRASI 17-29 TEMMUZ 1939. Maarif Vekâleti.
  41. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (1962). YEDİNCİ MİLLÎ EĞİTİM ŞÛRASI 5-15 ŞUBAT 1962. Maarif Vekâleti.
  42. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2021). 20. MİLLÎ EĞİTİM ŞÛRASI. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı Kurul ve Şûra İşleri Daire Başkanlığı.
  43. T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI. (2022, 24 Şubat). Geçmişten Günümüze Millî Eğitim Şûraları. https://ttkb.meb.gov.tr/www/gecmisten-gunumuze-mill-egitim-suralari/icerik/328
  44. Yazar, T. ve Keskin, İ. (2018). Millî Eğitim Şuralarında yaşam boyu öğrenme, halk eğitimi, yetişkin eğitimi ve yaygın eğitimi ile ilgili kararların değerlendirilmesi. HAYEF Journal of Education, 15(1), 63-83. http://dx.doi.org/10.26650/hayef.2018.15.1.0002
  45. Yılmaz, E. (2015). Eğitimde okul kütüphaneleri: Türkiye’de durum. Millî Eğitim Dergisi, 45(208), 259-286.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2022 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Özkan, M. (2022). Millî Eğitim Şûra Kararlarında Okul Kütüphaneleri: Bir Doküman Analizi Çalışması. Bilgi Dünyası, 23(2), 173-198. https://doi.org/10.15612/BD.2022.680