Öz

Dünyada takip edilen üniversite sıralamalarından biri olan Quacquarelli Symonds (QS) sıralamaları, üniversitelerin akademik başarılarının uluslararası platformlarda görünür kılınmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu araştırmanın temel amaçlarından biri dünya genelinde üniversiteleri sıralayan kuruluşlardan biri olan QS’in sıralama ölçütlerinde tercih ettiği parametre ve kriterleri incelemek, QS 2024 Dünya Üniversite Sıralamalarında Türkiye’den en yüksek puanı alarak ilk 1.000’e girebilen aynı statü (kamu), odak (FC: tam kapsamlı, 5 fakülte alanının tamamı + tıp fakültesi), boyut (XL: 30.000’den büyük) ve araştırma yoğunluğuna (VH: çok yüksek, HI: yüksek) sahip üniversiteleri analiz etmektir. Diğer bir amaç ise Türkiye’deki üniversitelerin ulusal ve uluslararası tanınırlık ve görünürlüklerini artırmaları, kurumsal anlamda güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek stratejiler geliştirebilmeleri, uluslararası öğrencilere daha kolay ulaşabilmeleri gibi birçok avantajdan faydalanabilmelerini sağlamak amacıyla QS sıralamalarında üst sıralarda yer alabilmesi için önerilerde bulunmaktır. Araştırma kapsamında QS tarafından kamu ile paylaşılan veriler kullanılmıştır. Bu çalışmada, 2024 QS Dünya Üniversite Sıralamasında ilk 1.000’de yer alan Türkiye’deki üniversiteler arasındaki farkların neler olduğu ve Türkiye’den daha fazla üniversitenin bu sıralamalara girebilmesi için nasıl bir strateji izlenmesi gerektiği sorularına yanıt aranmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılarak ele alınan araştırmada, Türkiye’den ilk 1.000’e giren üniversiteler özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, Türkiye’de bulunan ve aynı türde (statü, odak, araştırma yoğunluğu ve büyüklük) sınıflandırılabilen iki üniversite karşılaştırılmış, QS’in 2024 yılı sıralama kriterleri kapsamında değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, sıralama sistemlerinin kriterleri birbirinden farklılık gösterse dahi genel bir çerçeveden bakıldığında yayın, eğitim-öğretim ve araştırma odağında benzer kriterleri temel aldıkları ortaya çıkarılmıştır. Ek olarak QS’in sıralama metodolojisinin yıllar içerisindeki gelişim ve değişim doğrultusunda güncellendiği, daha doğru ve dengeli sıralamalar oluşturabilmek adına iyileştirme çalışmaları yapıldığı sonucuna varılmıştır. Değerlendirme sonucunda, bilimsel çalışmaların etki faktörü daha yüksek dergilerde yayımlanması, çift dilli yayınların ortaya çıkarılması, üniversite web sitelerinin etkin kullanılması, iş birliği ve Öğrenim Hareketliliği programlarının takip ve teşvik edilmesi, üniversitenin akademik itibarının geliştirilmesine yönelik stratejilerin belirlenmesi gerektiğine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Üniversite sıralamaları, Üniversite sıralama sistemleri, Sıralama sistemleri kriterleri, Yükseköğretim, Quacquarelli Symonds üniversite sıralamaları

Referanslar

  1. Academic Ranking of World Universities. (2023a, 14 Aralık). 2023 Academic ranking of world universities. https://www.shanghairanking.com/rankings/arwu/2023
  2. Academic Ranking of World Universities. (2023b, 14 Aralık). Shanghairanking’s academic ranking of world universities methodology 2023. https://www.shanghairanking.com/methodology/arwu/2023
  3. Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi. (2021). Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi akademik yükseltme ve atama kriterleri. https://www.alanya.edu.tr/media/pkliqsag/dd-001-akademik-yukseltme-ve-atama-kriterleri.pdf
  4. Ankara Üniversitesi. (2023). Ankara Üniversitesi dünyanın en iyileri arasındaki yerini aldı! http://ardek.ankara.edu.tr/2023/04/09/ankara-universitesi-dunyanin-en-iyileri-arasindaki-yerini-aldi/
  5. Ataç, C., Beyazgül, G. ve Cengiz, Ç. (2020). URAP dünya sıralamasında yer alan Türkiye üniversitelerinin kurumsal web sitelerinin erişilebilirlik açısından incelenmesi. İzmir Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 121-132. https://dergipark.org.tr/en/download/articlefile/1270634
  6. Baty, P. (2014). The Times Higher Education world university rankings, 2004−2012. Ethics in Science and Environmental Politics, 13(2), 125-130. https://www.int-res.com/articles/esep2013/13/e013p125.pdf
  7. Bridgestock, L. (2016, 5 Mart). QS world university rankings: A brief history. https://www.topuniversities.com/university-rankings-articles/world-university-rankings/qs-world-university-rankings-brief-history
  8. Doğan, G. (2017). Akademik performans odaklı uluslararası üniversite sıralama sistemlerinin genel sıralamalarına ve ölçütlerine göre değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  9. Doğan, G. ve Al, U. (2018). Is it possible to rank universities using fewer indicators? A study on five international university rankings. Aslib Journal of Information Management, 71(1), 18-37. https://www.emerald.com/insight/publication/issn/2050-3806
  10. Doğan, G. ve Al, U. (2018). Üniversite sıralama sistemlerindeki üniversite adlarının standardizasyon sorunu: “University ranking by academic performance (URAP)” örneği. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(3), 583-592. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1711762
  11. Ebzeeva, Y. N. (2023). Differences in the methodology to determine leading unıversıty rankings. Nizhny Novgorod Üniversitesi Bülteni, 1(69), 174-180. https://cyberleninka.ru/article/n/differences-in-the-methodology-to-determine-leading-university-rankings/viewer
  12. Erciyes Üniversitesi. (2018). Erciyes Üniversitesi akademik yükseltme ve atama ölçütleri. https://personeldb.erciyes.edu.tr/EditorUpload/Files/fe6770c1-a824-4550-9e3d-303179d7ec21.pdf
  13. Gueorguiev, T. (2015). Social responsibility as a key performance indicator for the quality of educational processes. Journal of Thermal Engineering, 1(1), 35-41. https://doi.org/10.18186/jte.93766
  14. Günay, A. (2022). Analyzing the correlation between university rankings and the economic performance of countries. Journal of University Research, 5(2), 205-211. https://dergipark.org.tr/en/pub/uad/issue/72147/1144764
  15. Harvey, L. (2008). Rankings of higher education institutions: A critical review. Quality in Higher Education, 14(3), 187-207. https://doi.org/10.1080/13538320802507711
  16. Holmes, R. (2010). The THE-QS world university rankings, 2004 – 2009. Asian Journal of University Education, 6(1), 91-113. https://core.ac.uk/download/pdf/322375308.pdf
  17. İstanbul Ayvansaray Üniversitesi. (2018). İstanbul Ayvansaray Üniversitesi öğretim üyeliğine yükseltilme ve atanma kriterleri yönergesi. https://www.topkapi.edu.tr/resources/files/yonetmelikler/ogretimuyeligineyukseltilme-y.pdf
  18. İstanbul Teknik Üniversitesi. (2022). Akademik yükseltme ve atama ölçütleri ile ilgili senato esasları. https://www.yok.gov.tr/Documents/Akademik/AtanmaKriterleri/itu-kriter-24072023.pdf
  19. Koç Üniversitesi. (2024). Koç University ranked among the top 500 universities in the QS World University Rankings 2024. https://international.ku.edu.tr/news/qs-world-university-rankings-2024/
  20. Konan, N. ve Yılmaz, S. (2017). Üniversitelerin sıralanma ölçütleri ve Türkiye üniversiteleri için öneriler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 7(2), 200-210. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1711608
  21. Liu, N. C. (2009). The story of academic ranking of world universities. International Higher Education, (54), 2-3. https://doi.org/10.6017/ihe.2009.54.8409
  22. OCallaghan, C. (2023, 27 Kasım). QS World university rankings methodology: Using rankings to start your university search. https://www.topuniversities.com/qs-world-university-rankings/methodology#:~:text=This%20year%2C%20we’ve%20implemented,240%2C000%20academic%20faculty%20and%20employers
  23. Okuyucu, H. (2019). Üniversite sıralamalarında metodoloji: Gerçekte ölçülen ne? Üniversite Araştırmaları Dergisi, 2(2), 108-112. https://doi.org/10.32329/uad.547779
  24. Öncel, M. (2017). Üniversitelerin başarı sıralamalarında metodolojik problemler: Metodolojik eleştirilere yönelik bir literatür taraması. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 1(1), 14-26. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.310980
  25. Özel, C. (2019). Atıf dizinlerinde bir araştırma örneği. Türk Kütüphaneciliği, 33(3), 168-170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tk/issue/49081/571944
  26. Quacquarelli Symonds (QS). (2021a, 7 Aralık). Faculty-student ratio. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/360019108240
  27. Quacquarelli Symonds (QS). (2021b, 7 Aralık). Citations per faculty ratio. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/360019107580
  28. Quacquarelli Symonds (QS). (2021c, 7 Aralık). International faculty ratio. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4403961809554
  29. Quacquarelli Symonds (QS). (2021d, 7 Aralık). International student ratio. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4403961727506
  30. Quacquarelli Symonds (QS). (2023a, 7 Aralık). About us. https://www.qs.com/about-us/
  31. Quacquarelli Symonds (QS). (2023b, 7 Aralık). For students. https://www.qs.com/for-students/
  32. Quacquarelli Symonds (QS). (2023c, 7 Aralık). For institution. https://www.qs.com/for-institutions/
  33. Quacquarelli Symonds (QS). (2023d, 7 Aralık). QS World university rankings. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4405955370898-QS-World-University-Rankings-
  34. Quacquarelli Symonds (QS). (2023e, 7 Aralık). Academic reputation. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4405952675346
  35. Quacquarelli Symonds (QS). (2023f, 7 Aralık). Employer reputation. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4407794203410
  36. Quacquarelli Symonds (QS). (2023g, 7 Aralık). Processing of citations and papers. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4411823040018
  37. Quacquarelli Symonds (QS). (2023h, 7 Aralık). International research network (IRN) ındex. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/360021865579
  38. Quacquarelli Symonds (QS). (2023ı, 7 Aralık). Employment outcomes. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/4744563188508
  39. Quacquarelli Symonds (QS). (2023i, 7 Aralık). Sustainability (lens). https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/8322582098460
  40. Quacquarelli Symonds (QS). (2023j, 7 Aralık). QS sustainability rankings. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/8551503200668
  41. Quacquarelli Symonds (QS). (2023k, 7 Aralık). Eligibility criteria. https://support.qs.com/hc/en-gb/articles/360019154559
  42. Quacquarelli Symonds (QS). (2023l, 7 Aralık). QS World university rankings 2024. https://www.topuniversities.com/university-rankings
  43. Quacquarelli Symonds (QS). (2023m, 7 Aralık). QS World university rankings 2024: Top global universities. https://www.topuniversities.com/world-university-rankings?region=Asia&countries=tr
  44. Ranking web of universities. (2023a, 14 Aralık). About us. https://www.webometrics.info/en/About_Us
  45. Ranking web of universities. (2023b, 14 Aralık). Methodology. https://www.webometrics.info/en/Methodology
  46. Saka, Y. ve Yaman, S. (2011). Üniversite sıralama sistemleri; Kriterler ve yapılan eleştiriler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 1(2), 72-79. https://dergipark.org.tr/tr/pub/higheredusci/issue/61475/917981
  47. Taylor, T. ve Braddock, R. (2007). International university ranking systems and the idea of university excellence. Journal of Higher Education Policy and Management, 29(3), 245-260. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/13600800701457855?needAccess=true
  48. Times Higher Education. (2023a, 7 Aralık). World university rankings 2024: Methodology. https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/world-university-rankings-2024-methodology
  49. Times Higher Education. (2023b, 7 Aralık). World university rankings 2024: Changes to our methodology. https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/world-university-rankings-2024-changes-our-methodology
  50. Tosunoğlu, E. ve Yılmaz, R. (2021). Üniversite sıralamaları üzerinde sosyal medya görünürlüğünün rolü: Twitter verileri üzerine bir inceleme. Bilgi ve İletişim Teknolojiler Dergisi, 3(1), 25-41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bited/issue/63346/739585
  51. Türk Dil Kurumu. (2022). Üniversite. Güncel Türkçe sözlük içinde. 7 Aralık 2023’te https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.
  52. University ranking by academic performance. (2020a, 2 Nisan). Aim and scope. https://urapcenter.org/Methodology#aim-and-scope
  53. University ranking by academic performance. (2020b, 2 Nisan). World ranking indicators. https://urapcenter.org/Methodology#world-ranking-indicators
  54. University ranking by academic performance. (2020c, 2 Nisan). Data Collection & Scoring. https://urapcenter.org/Methodology#data-collection---scoring
  55. University ranking by academic performance. (2020d, 2 Nisan). Data Collection & Scoring. https://urapcenter.org/Methodology#frequently-asked-questions
  56. Uslu, B. (2018). Dünya üniversiteler sıralaması: Genişletilen gösterge setine göre sıralamada oluşan farklılıklar. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 8(3), 457-470. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1711691
  57. Yükseköğretim Kurulu. (2018). Yükseköğretimde yeni istatistikler. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/2023/yuksekogretimde-yeni-istatistikler.aspx

Lisans

Telif Hakkı (c) 2024 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Tarakçı, N. A., & Alaca, E. (2024). 2024 QS Dünya Üniversite Sıralamalarında Türkiye’den İlk 1.000’e Giren Üniversitelere İlişkin Bir Değerlendirme. Bilgi Dünyası, 25(1), 53-84. https://doi.org/10.15612/BD.2024.735