Öz

Teknolojinin ilerlemesi, bilgi kaynaklarının niteliğini ve kullanıcıların bilgi ihtiyaçlarını ve bilgi erişim davranışlarını değiştirmiştir. Kütüphaneler, bu değişimi takip etmek ve kullanıcıların bilgi gereksinimlerini karşılayabilmek için yeterli finansal kaynaklara ihtiyaç duymaktadır. Küresel ve yerel ekonomik gelişmeler, özellikle dövizdeki ve enflasyondaki yükseliş, üniversite kütüphanesi yöneticilerini bütçelerini daha etkin ve verimli kullanmaya zorlamaktadır. Bütçe yönetimi doğrultusunda hazırlanan etkili bir bütçeleme planlaması ve uygulaması, kütüphanenin belirlediği hedeflere ulaşmasını kolaylaştıracaktır. Bu araştırmada, Ankara’daki vakıf üniversitesi kütüphanelerinde bütçe yönetiminin nasıl yürütüldüğü incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve verilerin ortaya konulmasında durum çalışması deseni tercih edilmiştir. Araştırma kapsamında görüşme tekniği ile veri toplanmış ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma sonucunda, kütüphane bütçesi hazırlanırken kullanıcı odaklı bir yaklaşımın benimsendiği, bütçenin büyük bölümünün bilgi kaynaklarının sağlanmasına ayrıldığı ve döviz ile enflasyon artışının bütçe üzerinde olumsuz etkilerinin olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bütçe, bütçe yönetimi, yönetici, kütüphane yönetimi, üniversite kütüphaneleri, vakıf üniversite kütüphaneleri, Ankara

Referanslar

  1. Adekanmbi, A. R. ve Boadi, B. Y. (2008). Budgeting for library resources in colleges of education: Some findings from Botswana. Library Collections, Acquisitions, and Technical Services, 32(2), 68-75. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1464905508000341?via%3Dihub
  2. Afzali, M. (2004). Elektronik dergilerin üniversite kütüphanelerine ekonomik etkisi: İran Temel Bilimler İleri Araştırmalar Enstitüsü Kütüphanesi örneği. Bilgi Dünyası, 5(2), 187-211. https://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/487/483
  3. Akkaya, M. A. (2013). Türkiye’de yeni bin yılda kurulan devlet üniversitelerinin kütüphaneleri hakkında niceliksel bir değerlendirme. Türk Kütüphaneciliği, 27(4), 601-618. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/943/932
  4. Aman, M. M. (2010). Academic library management issues and practices. Global Information Company, Inc.
  5. Aniç, A. (2016). Performans esaslı bütçeleme sisteminin kalkınma ajanslarına uygulanması. T. C. Kalkınma Bakanlığı. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2022/08/Performans-Esasli-Butceleme-Sisteminin-Kalkinma-Ajanslarinda-Uygulanmasi-Aykut-Anic.pdf
  6. Bilgen, A. F. ve Güneş, G. (2004). Üniversite kütüphanelerinde elektronik kaynak ve bütçe yönetim sistemleri. P. Bezirci ve I. İ. Sert (Ed.). Cumhuriyet’in 100. yılında bilgi ve belge yönetimi teknolojisinde güncel yaklaşımlar içinde (ss.709-734). İstanbul Üniversitesi Yayınevi. https://cdn.istanbul.edu.tr/file/JTA6CLJ8T5/67ED381C3AFA4838B4E6D51BF496720B
  7. Borde, S. A. (2018). Financial management of university libraries. International Journal of Creative Research Thoughts (IJCRT), 6(4), 815-819. https://ijcrt.org/papers/IJCRT1135129.pdf
  8. Creswell, J. W. (2019). Karma yöntem araştırmalarına giriş. (M. Sözbilir, Çev.). Pegem Akademi. (Orijinal basım tarihi 2014).
  9. Creswell, J. W. ve Plano Clark, V. L. (2020). Karma yöntem araştırmaları: tasarımı ve yürütülmesi. (Y. Dede ve S. B. Demir, Çev.). Anı Yayıncılık. (Orijinal basım tarihi, 2012).
  10. Çam Tosun, F. (2014). Vakıf ve devlet üniversitelerinde bütçe yönetimi süreçlerinin bazı değişkenlere göre değerlendirilmesi. K. Ü. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(2), 679-696. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209838
  11. Das, A. ve Paul, G. (2012). Financial planning and challenges for college libraries in present era. Challenges in Library Management System, 206-2013. https://core.ac.uk/reader/49286730
  12. Dugan, R. E. ve Hernon P. (2017). Financial management in academic libraries: data-driven planning and budgeting. Association of College and Research Libraries. https://alastore.ala.org/content/financial-management-academic-libraries-data-driven-planning-and-budgeting
  13. Easwaramoorthy, M. ve Zarinpoush, F. (2006). Interview for research. https://sectorsource.ca/sites/default/files/resources/files/tipsheet6_interviewing_for_research_en_0.pdf
  14. Emojorho, D. (2004). Budgets and budgeting in selected Nigerian university libraries. The Bottom Line: Managing Library Finances, 17(3), 98-101. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/08880450410550561/full/pdf?title=budgets-andbudgeting-in-selected-nigerian-university-libraries
  15. Fleming, R. (2015). Looking at the library collections budget: Budget as story and interrogating narrative frames. Serials Review, 41(3), 173–175. https://doi.org/10.1080/00987913.2015.1066943
  16. Gliner, J. A. Morgan, G. A. ve Leech, N. L. (2015). Uygulamada araştırma yöntemleri: desen ve analizi bütünleştiren yaklaşım. (S. Turani Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık. (Orijinal basım tarihi, c2009).
  17. Guest, G., Bunce A. ve Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Fields Methods. 18(1). 59-82 https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/1525822X05279903
  18. Gülle, M. T. (1991). Kütüphane bütçe model ve programlarında son gelişmeler. Türk Kütüphaneciliği, 5(1), 27-30. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1217/1211
  19. Güneş, G. ve Birinci, A. (2024). Kütüphaneler için bütçe yaklaşımları. P. Bezirci ve I. İ. Sert (Ed.). Cumhuriyet’in 100. yılında bilgi ve belge yönetimi teknolojisinde güncel yaklaşımlar içinde (ss. 735-760). İstanbul Üniversitesi Yayınevi. https://cdn.istanbul.edu.tr/file/JTA6CLJ8T5/67ED381C3AFA4838B4E6D51BF496720B
  20. Hatay, H. (2016). Araştırma kütüphanelerinde karşılaştırmalı bütçe yönetimi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  21. Kakırman Yıldız, A (2011). Türkiye’de üniversite kütüphanesi bütçelerinin değişimi izleme yetkinliği: Marmara Üniversitesi merkez kütüphanesi örneği. Öneri Dergisi, 9(35), 233-242. https://dergipark.org.tr/tr/pub/maruoneri/issue/17898/187795
  22. Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu. T. C. Resmî Gazete 25326 (24 Aralık 2003). 06 Ekim 2024. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5018&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  23. Kayan, Y. (1992). Üniversite kütüphanelerinde bütçe ve bütçenin rasyonel kullanımı. Türk Kütüphaneciliği, 6(4), 194-203. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1319/1311
  24. Kurulgan, M. ve Temizel, F. (2007). Üniversite kütüphanelerinde bütçe dışı finans kaynaklarının kullanımı ve Türkiye’deki üniversite kütüphaneleri için alternatif finansman modeli önerisi. Türk Kütüphaneciliği, 21 (4), 459-475. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/138/136
  25. Mertkan, Ş. (2015). Karma araştırma tasarımı (1.bs.). Pegem Akademi.
  26. Moran, B. B., Stueart, R. D. ve Morner, C. J (2013). Library and information center management (8.bs). Libraries Unlimited.
  27. Objectives. (2024). MSEUF, university libraries. https://envergalibrary.wordpress.com/about/objectives/
  28. Özdemirci, F. (1990). Halk kütüphanelerinde Türk bütçe kanunlarıyla verilen örneklerin analizi: 1973-1990. Türk Kütüphaneciliği, 4(3). 108-127. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/1142/1136
  29. Pehlivan, O. (2016). Devlet bütçesi (2.bs.). Celepler Matbaacılık.
  30. Prytherch, R. (Ed.). (2005). Harrod’s librarians’ glossary and reference book (10.bs.). Ashgate Publishing.
  31. Roberts, S. A. (2001). Trends and developments in financial management of collections in academic and research libraries. The Bottom Line Managing Library Finances, 14(3), 152-163. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/08880450110398717/full/pdf?title=trends-and-developments-in-financial-management-of-collectionsin-academic-and-research-libraries
  32. Roberts, S. A. (2003). Financial management of libraries: Past trends and future prospects. Library Trends, 51(3), 462-493,497. https://www.proquest.com/scholarlyjournals/financial-management-libraries-past-trends-future/docview/220466062/se-2
  33. Tekindal, S. (2021). Nicel, nitel, karma yöntem araştırma desenleri ve istatistik tasarımı ve yürütülmesi eğitim, psikoloji ve sosyoloji alanları için (1.bs.). Nobel.
  34. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği. T. C. Resmî Gazete 26040 (31 Aralık 2005). 04 Ekim 2024. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=9768&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
  35. Yeşiltaş, K. (2000). Kütüphanelerde bütçe yönetimi ve bir örnek: Koç üniversitesi kütüphanesi bütçe yönetim sistemi analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  36. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10.bs.). Seçkin Yayıncılık.
  37. Yükseköğretim Kanunu. T.C. Resmî Gazete 17506 (04 Aralık 1981). 08 Kasım 2024. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2547.pdf

Lisans

Telif Hakkı (c) 2024 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Sert, M., & Yılmaz, M. (2024). Ankara’daki Vakıf Üniversite Kütüphanelerinde Bütçe Yönetimi. Bilgi Dünyası, 25(2), 329-352. https://doi.org/10.15612/BD.2024.777