Öz

Bu çalışmada, örgütlerin faaliyetlerini, işleyişlerini ve örgüt dinamiklerini etkileyen önemli bir kavram olan örgütsel sessizlik ele alınmaktadır. Örgütsel sessizlik, bireylerin veya grupların, özellikle de örgüt içinde yaşanan zorlukları, sorunları veya değişim süreçleri hakkında düşüncelerini, görüşlerini ve önerilerini ifade etmekten kaçınmaları veya sustukları bir durumu tanımlar. Bu bağlamda örgütsel sessizlik, sadece bireylerin değil, aynı zamanda örgütün genel işleyişi üzerinde de derin etkiler yaratabilir. Bu çalışmada, örgütsel sessizlik kavramı hakkında bilgi verilerek örgütsel sessizliğin nedenleri üzerinde durulmuş ve bu kavramın bir örgüt türü olan üniversite kütüphanelerinde nasıl bir boyut kazandığı tartışılmaya çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı, üniversite kütüphanecilerinin kütüphanede sessiz kalma nedenlerini ortaya koymak ve sessiz kalmayı tercih etme faktörlerinin etki düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektir. Çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan betimleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma katılımcıları, Ankara, İstanbul ve İzmir şehirlerindeki devlet üniversiteleri bünyesindeki üniversite kütüphanelerinde çalışan 171 kütüphaneciden oluşmaktadır. Araştırma verileri, kişisel bilgi formu ve “sessizliğin nedenleri ölçeği” (Çakıcı, 2008) kullanılarak toplanmıştır. Örgütsel sessizliğin nedenleri “yönetsel ve örgütsel nedenler”, “işle ilgili korkular”, “tecrübe eksikliği”, “izolasyon korkusu” ve “ilişkileri zedeleme korkusu” olmak üzere beş faktör açısından değerlendirilmiştir. Toplanan verilerin analizinde t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Üniversite kütüphanecilerinin sessiz kalmayı tercih etmelerine neden olan faktörlerin etki düzeylerine ilişkin sonuçlar, ilişkileri zedeleme korkusu boyutunda yüksek değerlere ulaşıldığını göstermektedir. Ayrıca sonuçlar, sessizlik nedenlerinin yaş ve şehir değişkeni açısından iki faktörde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğunu ortaya koymaktadır. Eğitim düzeyi değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Çalışmanın bulguları, üniversite kütüphanecilerinin örgütsel sessizliğin nedenleri hakkındaki görüşlerini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, kütüphanelerde örgütsel sessizliğe ilişkin farkındalığın oluşmasına katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Örgütsel sessizlik, örgütsel davranış, işgören sessizliği, üniversite kütüphaneleri, kütüphaneciler

Referanslar

  1. Aktaş, H. ve Şimşek, E. (2015). Bireylerin örgütsel sessizlik tutumlarında iş doyumu ve duygusal tükenmişlik algılarının rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(24), 205-230.
  2. Alioğulları, Z. D. (2012). Örgütsel sessizlik ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişki: Bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
  3. Alparslan, A. M. (2010). Örgütsel sessizlik iklimi ve işgören sessizlik davranışları arasındaki etkileşim: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi öğretim elemanları üzerinde bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
  4. Altundağ, O. (2022). Üniversite kütüphanecilerinin mesleklerini tanımlamaları: İstanbul örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
  5. Aslan, H. (2022). The relationship between teachers’ perceived power distance and organizational silence in school management. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(3), 644-664. https://dx.doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.3.725
  6. Ayan, A. (2013). Liderlik tarzlarının örgütsel sessizlik ve tükenmişlik düzeyi üzerine bir araştırma: Bir alan araştırması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Trakya Üniversitesi.
  7. Bagheri, G., Zarei, R. ve Aeen, M. N. (2012). Organizational silence (basic concepts and its development factors). Ideal Type of Management, 1(1), 47-58. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=bf1f99a6646dbad826088aa0a394a6563a079603
  8. Banerjee, A. ve Somanathan, R. (2001). A simple model of voice. Quarterly Journal of Economics, 116(1), 189-227. https://doi.org/10.1162/003355301556383
  9. Bayın, G., Yeşilaydın, G. ve Esatoğlu, A. E. (2015). Hemşirelerde örgütsel sessizlik nedenlerinin belirlenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7(1), 248-266.
  10. Beheshtifar, M., Borhani, H. ve Moghadam, M. N. (2012). Destructive role of employee silence in organizational success. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 2(11), 275.
  11. Biçer, C. (2024). Örgütsel sessizlik olgusu ve örgütlere olan etkisi: Kavramsal bir çerçeve. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 7(1), 24-32.
  12. Bogosian, R. (2011). Engaging organizational voice: A phenomenological study of employees’ lived experiences of silence in work group settings [Yayımlanmamış doktora tezi]. The George Washington University.
  13. Bowen, F. ve Blackmon, K. (2003). Spirals of silence: The dynamic effects of diversity on organizational voice. Journal of Management Studies, 40(6), 1393-1417. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00385
  14. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
  15. Çakıcı, A. (2007). Örgütlerde sessizlik: Sessizliğin teorik temelleri ve dinamikleri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1), 145-162.
  16. Çakıcı, A. (2008). Örgütlerde Sessiz kalınan konular, sessizliğin nedenleri ve algılanan sonuçları üzerine bir araştırma. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 117-134.
  17. Çakır, E. ve Uğurluoğlu, Ö. (2019). Sağlık çalışanlarının örgütsel sessizlik, sessizliğin nedenleri ve sonuçlarına ilişkin görüşleri. İşletme Bilimi Dergisi, 7(2), 389-423.
  18. Dedahanov, A. T., Kim, C. ve Rhee, J. (2015). Centralization and communication opportunities as predictors of acquiescent or prosocial silence. Social Behavior and Personality: An International Journal, 43(3), 481-492. https://doi.org/10.2224/sbp.2015.43.3.481
  19. Drucker, P. (2006). The effective executive. Harper Paperbacks.
  20. Erenler, E. (2010). Çalışanlarda sessizlik davranışının bazı kişisel ve örgütsel özelliklerle ilişkisi: turizm sektöründe bir alan araştırması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  21. Eroğlu, A. H., Adıgüzel, O. ve Öztürk, (2011). Sessizlik girdabı ve bağlılık ikilemi: İşgören sessizliği ile örgütsel bağlılık ilişkisi ve bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 97-124.
  22. Gould-Williams, J. (2007). HR practices, organizational climate and employee outcomes: Evaluating social exchange relationships in local government. The International Journal of Human Resource Management, 18(9), 1627-1647. https://doi.org/10.1080/09585190701570700
  23. Güçlü, N., Çoban, Ö. ve Atasoy, R. (2017). Okul yöneticilerinin stratejik liderlik özellikleri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 46(215), 167-191.
  24. Güngör, B. ve Gündüz, Y. (2021). Öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları ile okul kültürü algıları arasındaki ilişki. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 18(40), 2586-2614.
  25. İslamoğlu, A. H. ve Alnıaçık, Ü. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Beta Yayınları.
  26. Jafary, H., Yazdanpanah, A. ve Masoomi, R. (2019). Identification of factors affecting organizational silence from the viewpoint of middle managers of shiraz university of medical sciences: a qualitative study. Shiraz E-Medical Journal, 20(4). 10.5812/semj.80110
  27. Jha, N., Potnuru, R. K. G., Sareen, P. ve Shaju, S. (2019). Employee voice, engagement and organizational effectiveness: A mediated model. European Journal of Training and Development, 43(7/8), 699-718. 10.1108/EJTD-10-2018-0097
  28. Kahveci, G. (2010). İlköğretim okullarında örgütsel sessizlik ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi.
  29. Karasar, N. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri: Kavramlar, teknikler ve ilkeler. Nobel Yayınevi.
  30. Karataş, Z. (2017). Sosyal bilim araştırmalarında paradigma değişimi: Nitel yaklaşımın yükselişi. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 68-86.
  31. Kayaalp, E. ve Özdemir, T. Y. (2020). Öğretmenlerin örgütsel sessizlik, örgütsel yalnızlık ve örgütsel yabancılaşma algılarının örgütsel sinizm düzeyleriyle ilişkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(38), 101-113.
  32. Kenyon, J. ve Henrich, K. (2024). Disruption and demoralization in academic libraries: A Snapshot. Portal: Libraries and the Academy, 24(1), 137-176. https://doi.org/10.1353/pla.2024.a916993
  33. Kılıçlar, A. ve Harbalıoğlu, M. (2014). Relationship between organizational silence and organizational citizenship behavior: A case study on five stars hotels in antalya. Journal of Business Research, 6(1), 328–346. https://scholar.archive.org/fatcat/release/c2gsx3agbzavhd45v6toxjxoma
  34. Kızılöz, T. (2017). Anakara’daki üniversite kütüphanecilerinin mesleki etik konusundaki bilinç ve yaklaşımları üzerine bir değerlendirme [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
  35. Kim, G., Kim, C., Lee, G. E., Yeon, J. ve Lee, J. Y. (2022). What makes a “happy” workplace for librarians? Exploring the organizational functions of academic libraries in South Korea. The Journal of Academic Librarianship, 48(6), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.acalib.2022.102594
  36. King, D. D., Ryan, A. M. ve Van Dyne, L. (2019). Voice resilience: Fostering future voice after non‐endorsement of suggestions. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 92(3), 535-565. https://doi.org/10.1111/joop.12275
  37. Liu, D., Wu, J. ve Ma, J. C. (2009). Organizational silence: A survey on employees working in a telecommunication company. 2009 International Conference on Computers & Industrial Engineering içinde, (ss. 1647-1651), Troyes, France. doi: 10.1109/ICCIE.2009.5223551
  38. Macit, G. ve Erdem, R. (2020). Örgütsel sessizliğe dair kavramsal bir inceleme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 93-114.
  39. Mazur, C. (2023, 1 Şubat). 20 Essential employee feedback statistics [2023]: Employees want more than just performance reviews. Zippia.com. https://www.zippia.com/advice/employee-feedback-statistics/
  40. Milliken, F. J., Morrison, E. W. ve Hewlin, P. F. (2003). An exploratory study of employee silence: Issues that employees don’t communicate upward and why. Journal of Management Studies, 40(6), 1453-1476. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00387
  41. Mokhtari, H. (2016). What makes academic librarians organizationally silent?. IFLA Journal, 42(3), 220-226. https://doi.org/10.1177/0340035216662663
  42. Morrison, E. W. (2014). Employee voice and silence. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1(1), 173-197. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych-031413-091328
  43. Morrison, E. W. ve Milliken, F. J. (2000). Organizational silence: A barrier to change and development in a pluralistic world. Academy of Management Review, 25(4), 706-725. https://doi.org/10.5465/amr.2000.3707697
  44. Nafei, W. A. (2016). Organizational silence: A barrier to job engagement in successful organizations. International Business Research, 9(4), 100-117. doi: 10.5539/ibr.v9n4p100
  45. Nwizia, T. J. ve Saale, G. R. (2022). Relationship between employee voice and organisational survival: A theoretical. International Journal of Advanced Academic Research, 8(7),142-146.
  46. Oyerinde, O. F. (2020). Leadership style, work environment, organizational silence and institutional effectiveness of polytechnic libraries, South-West Nigeria. International Information & Library Review, 52(2), 79-94. https://doi.org/10.1080/10572317.2019.1673642
  47. Ozkan, E., Tengilimoğlu, D. ve Yilik, P. (2015). The interaction between organizational silence climate and employees behaviors in the field of health. International Conference on Marketing and Business Development, 1(1), 252-260. http://www.mbd.ase.ro/RePEc/aes/icmbdj/2015/ICMBDJ_V1_2015_119.pdf
  48. Özdemir, L. ve Uğur, S. S. (2013). Çalışanların “örgütsel ses ve sessizlik” algılamalarının demografik nitelikler açısından değerlendirilmesi: Kamu ve özel sektörde bir Araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 257-281.
  49. Panahi, G. ve Kazemi, S. (2023). The Relationship between Organizational Silence of Employees and Management style and Professional Ethics of managers. Research on Educational Leadership and Management, 7(25), 77-100. https://doi.org/10.22054/jrlat.2023.72889.1654
  50. Perlow, L. A. ve Repenning, N. P. (2009). The dynamics of silencing conflict. Research in Organizational Behavior, 29,195-223. https://doi.org/10.1016/j.riob.2009.06.007
  51. Pinder, C. C. ve Harlos, K. P. (2001), Employee silence: Quiescence and acquiescence as responses to perceived injustice, G. Ferris (Ed.), Research in personnel and human resources management (research in personnel and human resources management içinde (Cilt 20, ss. 331-369). Emerald Group Publishing Limited.
  52. Popoola, S. (2021). The moderating effect of transformational leadership on relationship between organizational silence and knowledge transfer among librarians in federal universities in Southern Nigeria. International Journal of Information Science and Management (IJISM), 19(2), 77-92. doi: 20.1001.1.20088302.2021.19.2.6.4
  53. Sezgin Nartgün, Ş. ve Kartal, V. (2013). Öğretmenlerin örgütsel sinizm ve örgütsel sessizlik hakkındaki görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 47–67.
  54. Slade, M. R. (2008). The adaptive nature of organizational silence: A cybernetic exploration of the hidden factory [Yayımlanmamış doktora tezi]. The George Washington University.
  55. Şahin, S., Çankir, B. ve Arslan, B. S. (2021). Effect of implicit voice theories on employee constructive voice and defensive silence: A study in education and health sector. Organizacija, 54(3), 210-226. https://doi.org/10.2478/orga-2021-0014
  56. Tangirala, S. ve Ramanujam, R. (2008). Employee silence on critical work issues: The cross level effects of procedural justice climate. Personnel Psychology, 61(1), 37-68. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2008.00105.x
  57. Toker, F., Korkmaz, M., Kılıç, B., Yücel, A. ve Gümüş, S. (2014). The factors affecting the organizational silence of the nurses and the other clinical-care providers in Turkey. Advances in Environmental Biology, 8(17), 156-165.
  58. Turhan, R., Ünnü, N. A. A., İlic, D. K., Çapraz, B. ve Kesken, J. (2016). Çalışanların sessizlik davranışlarında kültürün etkisi: Atasözleri üzerinden nitel bir analiz. Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(1), 1-15.
  59. Tülübaş, T. ve Celep, C. (2014). Öğretim elemanlarının sessiz kalma nedenleri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29(29-1), 280-297.
  60. Umar, M. ve Hassan, Z. (2013). Antecedents and outcomes of voice and silence behaviours of employees of tertiary educational institutions in Nigeria. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 97, 188-193. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.10.221
  61. Vakola, M. ve Bouradas, D. (2005). Antecedents and consequences of organisational silence: An empirical investigation. Employee Relations, 27(5), 441-458. https://doi.org/10.1108/01425450510611997
  62. Van Dyne, L. V., Ang, S. ve Botero, I. C. (2003). Conceptualizing employee silence and employee voice as multidimensional constructs. Journal of Management Studies, 40(6), 1359-1392. https://doi.org/10.1111/1467-6486.00384
  63. Weiss, M. ve Zacher, H. (2025). Still waters run deep: How employee silence affects instigated workplace incivility over time. Journal of Business Ethics, 1-18. https://doi.org/10.1007/s10551-024-05903-9
  64. Yalçın B. ve Ayan G. (2022). Determining the organizational silence behavior of nursing faculty members and affecting factors. Journal of Health and Nursing Management, 9(2), 169-177. doi: 10.54304/SHYD.2022.28199
  65. Yalçınsoy, A. (2019). Örgüt kültürü ve örgüt ikliminin örgütsel sessizlik üzerindeki etkisinin analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 67-77.
  66. Yaman, E. ve Ruçlar, K. (2014). Örgüt kültürünün yordayıcısı olarak üniversitelerde örgütsel sessizlik. Yüksek Öğretim ve Bilim Dergisi, 4(1), 36-50.
  67. Yanık, C. (2012). Örgütsel sessizlik ile güven arasındaki ilişki ve eğitim örgütlerinde bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
  68. Yıldız, E. (2013). Enigma of silence in organizations: What happens to whom and why?. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 30-44.
  69. Yurdakul, M., Beşen, M. A. ve Erdoğan, S. (2016). The organisational silence of midwives and nurses: Reasons and results. Journal of Nursing Management, 24(5), 686-694. https://doi.org/10.1111/jonm.12374

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Işık, D., & Yıldırım, B. F. (2025). Örgütsel Sessizlik: Üniversite Kütüphanecileri Açısından Bir Değerlendirme. Bilgi Dünyası, 26(1), 223-254. https://doi.org/10.15612/BD.2025.832