Öz

Kütüphanelerin geleneksel hizmetlerinden biri olan danışma hizmetleri gelişen teknoloji olanakları çerçevesinde sürekli olarak güncellenmektedir. Son dönemlerde ise sunulan bu hizmetlerle üretilen veriler değerlendirilerek bu hizmetlerin etkisi analiz edilmektedir. Bu çalışmada Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Kütüphanesinde verilen danışma hizmetlerindeki kullanıcı taleplerinin ve bu taleplere verilen yanıtların veriye dayalı olarak betimlenmesi amaçlanmaktadır. Belirlenen bu amaç doğrultusunda danışma birimine gelen talepleri işlemek için bir form oluşturulmuştur. Çalışmada kullanılan veri seti, gelen taleplerin eş zamanlı olarak bu forma girilmesiyle elde edilmiştir. 43 iş gününde toplanan 171 talebe ilişkin verilerin ön işleme süreçlerinde KNIME yazılımı kullanılmıştır. Ön işleme sürecinin ardından veriler SPSS yazılımı ile de analiz edilmiş ve bulgular tanımlayıcı istatistikler ile sunulmuştur. Çalışmada bulgular TBMM Kütüphanesi danışma birimine gelen kullanıcı taleplerinin genellikle kitap türü bilgi kaynaklarına yönelik olduğunu, taleplerin dikkate değer bir bölümünün e-posta ile yanıtlandığını ve taleplerin büyük bölümünün bir saat içinde yanıtlandığını ortaya koymuştur. Çalışmanın son bölümünde ise TBMM Kütüphanesi danışma biriminde sunulan hizmetlere yönelik iyileştirme önerilerinde bulunulmuştur. Özgün değer olarak çalışmanın kütüphanelerde sunulan danışma hizmetlerinin etkinliğinin ölçümlenmesiyle ilgili olarak karar vericiler için örnek bir yaklaşım sunması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Danışma hizmetleri, kullanıcı davranışları, TBMM Kütüphanesi

Referanslar

  1. Abdoulaye, K. ve Majid, S. (2000). Use of the Internet for reference services in Malaysian academic libraries. Online Information Review, 24(5), 381-389. doi:10.1108/14684520010357338
  2. Akyüz, H. (2019). Metafor araştırma yönteminin kütüphane hizmetleri bağlamında değerlendirmesi: Gaziosmanpaşa Üniversite Kütüphanesi örneği (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. https://tez.yok.gov.tr adresinden erişildi.
  3. Barrett, F. (2010). An analysis of reference services usage at a regional academic health sciences library. Journal of the Medical Library Association, 98(4), 308-311. doi:10.3163/15365050.98.4.009
  4. Berthold, M. R., Cebron, N., Dill, F., Gabriel, T. R., Meinl, T., Ohl, P., … De, UK. (2009). KNIME - The Konstanz Information Miner: Version 2.0 and beyond. Association for Computing Machinery, 11(1), 26-31. doi:10.1145/1656274.1656280
  5. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. (2018). Bilgi teknolojileri ve İnternetin bilinçli, güvenli kullanımı. https://www.guvenliweb.org.tr/dokuman-detay/bilgi-teknolojileri-ve-internetinbilincli-guvenli-kullanimi-kitabi adresinden erişildi.
  6. Buss, S. P. (2016). Do we still need reference services in the age of Google and Wikipedia? The Reference Librarian, 57(4), 265-271. doi:10.1080/02763877.2015.1134377
  7. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. bs.). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
  8. Christensen, B., Du Mont, M. ve Green, A. (2001). Taking note: Assessing the performance of reference service in academic music libraries: A progress report. Notes, 58(1), 39-54.
  9. Cummings, J., Cummings, L. ve Frederiksen, L. (2007). User preferences in reference services: Virtual reference and academic libraries. Portal: Libraries and the Academy, 7(1), 81-96. doi:10.1353/pla.2007.0004
  10. Çakmak, T., Özel, N. ve Yılmaz, M. (2013). Application for computer mediated communication in the delivery of virtual reference services. The 21st International BOBCATSSS Conference, From Collections to Connections, Turning Libraries “Inside-Out” içinde (ss. 179-185). Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  11. Diamond, W. ve Pease, B. (2001). Digital reference: A case study of question types in an academic library. Reference Services Review, 29(3), 210-219. doi:10.1108/EUM0000000005663
  12. Ege, M. (1979). Türkiye Büyük Millet Meclisi Kitaplık Müdürlüğü tarihçesi özeti. TBMM. http://hdl.handle.net/11543/1168 adresinden erişildi.
  13. Ergen, B. (2007). Bilgi hizmetlerinin değerlendirilmesi (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul. http://bbytezarsivi.hacettepe.edu.tr/jspui/bitstream/2062/470/1/197.pdf adresinden erişildi.
  14. Finnell, J. ve Fontane, W. (2010). Reference question data mining. Reference & User Services Quarterly, 49(3), 278-286. doi:10.5860/rusq.49n3.278
  15. Guenther, K. (2000). Applying data mining principles to library data collection. Computers in Libraries, 20(4), 60.
  16. Harari, Y. N. (2017). Hayvanlardan tanrılara sapiens: Insan türünün kısa bir tarihi (1. bs.). İstanbul: Kolektif Kitap.
  17. Janes, J., Carter, D. ve Memmott, P. (1999). Digital Reference Services in Academic Libraries. Reference & User Services Quarterly, 39(2), 145-150.
  18. Kimbrough, J. (2018). Technical services and the virtual reference desk: Mining chat transcripts for improved e-resource management. The Serials Librarian, 74(1-4), 212-216. doi:10.1080/0361526X.2018.1428482
  19. Kipnis, D. G. ve Kaplan, G. E. K. (2008). Analysis and lessons learned instituting an instant messaging reference service at an academic health sciences library. Medical Reference Services Quarterly, 27(1), 33-51. doi:10.1300/J115v27n01_03
  20. McKewan, J. ve Richmond, S. S. (2017). Needs and results in virtual reference transactions: A longitudinal study. The Reference Librarian, 58(3), 179-189. doi:10.1080/02763877.2016.1233086
  21. Miles, D. B. (2013). Shall we get rid of the reference desk? Reference & User Services Quarterly, 52(4), 320-333. doi:10.5860/rusq.52n4.320
  22. Montalvo, M. (2016). Virtual reference services in a Caribbean academic library: Helping users serve themselves. The Reference Librarian, 57(1), 23-34. doi:10.1080/02763877.2015.1088425
  23. Mu, X., Dimitroff, A., Jordan, J. ve Burclaff, N. (2011). A survey and empirical study of virtual reference service in academic libraries. The Journal of Academic Librarianship, 37(2), 120-129. doi:10.1016/j.acalib.2011.02.003
  24. Murgai, S. R. (2006). Reference use statistics: Statistical sampling method works. Southeastern Librarian, 45–57.
  25. Neville, T. M. ve Henry, D. B. (2009). Reference classification—is it time to make some changes? Reference & User Services Quarterly, 48(4), 372-383. doi:10.5860/rusq.48n4.372
  26. Olson, L. M. (1984). Reference service evaluation in medium-sized academic libraries: A model. Journal of Academic Librarianship, 9(6), 322-329.
  27. Özarslantürk, A. (2018). Elektronik danışma kütüphanecisinin nitelikleri (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul. https://tez.yok.gov.tr adresinden erişildi.
  28. Özbağ Ören, Ç. (2006). Elektronik danışma hizmetleri: ODTÜ Kütüphanesi örneği (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara. http://bbytezarsivi.hacettepe.edu.tr/jspui/handle/2062/282 adresinden erişildi.
  29. Powell, C. A. ve Bradigan, P. S. (2001). E-mail reference services: Characteristics and effects on overall reference services at an academic health sciences library. Reference & User Services Quarterly, 41(2), 170-178.
  30. Tavluoğlu, C. ve Korkmaz, A. (2015). Danışma hizmetlerinde bulut bilişim uygulamalarının kullanımı. Bilgi Dünyası, 15(2). doi:10.15612/BD.2014.420
  31. Topkaraoğlu, N. M. (2013). Açık ve kapalı ofis danışma hizmetlerinin değerlendirilmesi. Türk Kütüphaneciliği, 27(2), 374-384. http://www.tk.org.tr/index.php/TK/article/view/266 adresinden erişildi.
  32. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığı. (2020). Yerleşim. https://www.tbmm.gov.tr/kutuphane/yerlesim.html adresinden erişildi.
  33. Uçak, N. (2003). Elektronik danışma hizmetleri. Bilgi Dünyası, 4(2), 103-121. https://bd.org.tr/index.php/bd/article/view/262 adresinden erişildi.
  34. Uçak, N. (2004). Değişen bilgi ortamının danışma hizmetine etkisi. Türk Kütüphaneciliği, 18(4), 407-417.
  35. Üstüner, A. (2009). Kurum kütüphanelerinde elektronik danışma hizmetleri: DSİ Kütüphanesi örneğinin değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara. https://tez.yok.gov.tr adresinden erişildi.
  36. Watstein, S. B. ve Bell, S. J. (2008). Is there a future for the reference desk? A point-counterpoint discussion. The Reference Librarian, 49(1), 1-20. doi:10.1080/02763870802103258
  37. Witucke, V. ve Schumaker, C. J. (1991). Analyzing reference activities: The affordable solution. RQ, 31(1), 58-69.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2020 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Çakmak, T., & Tırnavalı, S. (2020). Danışma Hizmetlerinin Değerlendirilmesi: Türkiye Büyük Millet Meclisi Kütüphanesi Danışma Hizmetlerine Yönelik Bir Araştırma. Bilgi Dünyası, 21(1), 7-33. https://doi.org/10.15612/BD.2020.762