Öz

Bu çalışmanın amacı, bilgi uzmanlarının bilgi teknolojileri karşısında sergiledikleri tutum ve davranışları nedenleriyle birlikte incelemek, bilgi teknolojilerine karşı gösterilen olumsuz tavrın sebeplerini ortaya koymaktır. Çalışma bu alanda bilgi teknolojilerinin daha etkin kullanımı hususunda yol haritası çıkarmaktadır. Araştırmanın yürütülmesi için Türkiye’de faaliyet gösteren devlet ve vakıf üniversitelerine bağlı kütüphanelerde görevli bilgi uzmanlarına yönelik Teknoloji Kabul Modeli ölçeği ile veriler toplanmış ve 1417 bilgi uzmanından tesadüfi örneklem ile seçilen 300 katılımcıya uygulanmıştır. Anket tekniği ile toplanan veriler IBM SPSS 25 ve AMOS 24.0.0 programları arayıcılığıyla analiz edilmiştir. Katılımcıların niteliklerini belirlemeye yönelik betimleyici istatistiklerin yanı sıra araştırma verilerini ölçmeye yönelik normallik testi, güvenirlik ve geçerlik analizi ve araştırma hipotezlerini test etmek için regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda tüm hipotezler desteklenmiş ve modeldeki değişkenler arasında pozitif yönde ilişki tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bilgi Uzmanı, bilgi teknolojisi, teknoloji kabul modeli, bilgi teknolojisi kabulü, bilgi uzmanlarının tutumları

Referanslar

  1. Abram, S. (2008). Social libraries the librarian 2.0 phenomenon. Library Resources and Technical Services, 52(2), 19-22.
  2. Akalın, M. (2015). Örnek açıklamalarıyla sosyal bilimlerde araştırma tekniği: Anket. Seçkin Yayıncılık.
  3. Akbaytürk Çanak, T., Çelik, S., Çetinkaya, İ., Çukadar, S., Güneş, G., Gürdal, G., Holt, İ., Kaya, E. ve Kaygusuz, A. (2014). 2023’e doğru Türkiye’de üniversite kütüphaneleri mevcut durum, sorunlar, standartlar ve çözüm önerileri. https://core.ac.uk/reader/51100053 adresinden erişildi.
  4. Alpar, R. (2011). Uygulamalı çok değişkenli istatistiksel yöntemler. Detay Yayıncılık.
  5. Atılgan, D. (2009). Bilgi yönetimi kavramı ve gelişimi. Türk Kütüphaneciliği, 23(1), 201-212.
  6. Ayhün, S. E. (2013). Kuşaklar arasındaki farklılıklar ve örgütsel yansımaları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 93-112.
  7. Bayram, N. (2010). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Amos uygulamaları. Ezgi Kitabevi.
  8. Brevik, T. (2006, 12 Nisan). Library 2.0 = MyLibrary? https://lib1point5.wordpress.com/2006/04/12/library-20-mylibrary/
  9. Casey, M. E. ve Savastinuk, L. C. (2006). Library 2.0: Service for the next-generation library. Library Journal, 131(14), 40-42.
  10. Compeau, D. R. ve Higgin, C. A. (1995). Computer self-efficacy: Development of a measure and initial Test. MIS Quarterly, 19(2), 189-211.
  11. Cullen, J. (2008). Professionalizing knowledge sharing and communications. Business Information Review, 25(1), 53-57.
  12. Çakar, M. M. (2018). Girişimcilerin bilgi teknolojilerini kullanma nedenlerinin teknoloji kabul modeli kapsamında analizi: Manisa ili örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi.
  13. Çakın, İ. (2000). Bilgi profesyonellerinin eğitiminde yeniden yapılanma: Hacettepe Üniversitesi örneği. Türk Kütüphaneciliği, 14(1), 3-17.
  14. Çakın, İ. (2005). Cumhuriyet’ten günümüze bilgi profesyonellerinin eğitiminde başlıca yönelişler. Türk Kütüphaneciliği, 19(1), 7-24.
  15. Çetin, Ş. (2019). Öğretimi planlamaya yönelik tutum ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 164-177.
  16. Darsono, L. I. (2005). Examning information technology acceptance by indiviual professionals. Gadjah Mada International Journal of Business, 7(2), 155-178.
  17. Davis, F. D. (1986). A technology acceptance model for empirically testing new end-user informatıon systems: Theory and results. Massachusetts Institute of Technology Sloan School of Management.
  18. Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of lnformation technology. MIS Quarterly, 13(3), 319-340.
  19. Davis, F. D. (1993). User acceptance of information technology: system characteristics, user perceptions and behavioral impacts. International Journal of Man-Machine Studies, 38(3), 475-487.
  20. Davis, F. D., Bagozzi, R. P. ve Warshaw, P. R. (1989). User acceptance of computer technology: A comparison of two theoretical models. Management Science, 35(8), 982-1003.
  21. Davis, F. D., Bagozzi, R. P. ve Warshaw, P. R. (1992). Extrinsic and intrinsic motivation to use computers in the workplace 1. Journal of Applied Social Psychology, 22(14), 1111-1132.
  22. Dziak, M. (2017). Technology Acceptance Model (TAM). http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=ers&AN=125600142&lang=tr&site=eds-live
  23. Fishbein, M. (1967). Attitude and the prediction of behavior. Wiley.
  24. Fishbein, M. ve Ajzen, I. (1975). Belief, attitude, intention, and behavior: An Introduction to theory and research. http://people.umass.edu/aizen/f&a1975.html
  25. Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  26. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. ve Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
  27. Heinrichs, J. H., Lim, K. S., Lim, J. S. ve Spangenberg, M. A. (2007). Determining factors of academic library web site usage. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 58(14), 2325-2334.
  28. Hong, W., Thong, J. Y., Wong, W. M. ve Tam, K. Y. (2002). Determinants of user acceptance of digital libraries: an empirical examination of individual differences and system characteristics. Journal of Management Information Systems, 18(3), 97-124.
  29. Hung, S.-Y. ve Chang, C.-M. (2005). User acceptance of WAP services: Test of competing theories. Computer Standards & Interfaces, 27(4), 359–370.
  30. Huvila, I., Holmberg, K. ve Kronqvist-Berg, M. (2013). What is librarian 2.0 – New competencies or interactive relations? A library professional viewpoint. Journal of Librarianship and Information Science, 45(3), 198-205.
  31. Karakaş, S. (1998). Çağdaş teknolojinin kütüphaneler ve bilgi merkezlerinde uygulanması. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 38(1-2), 445-466.
  32. Keleş, E. (2017). Ankara’daki üniversite kütüphanelerinin Twitter hesap analizi. Türk Kütüphaneciliği, 31(3), 374-393.
  33. Kim, S. (1999). The roles of knowledge professionals for knowledge management. 65th IFLA Council and General Conference. http://www.ifla.org/IV/ifla65/papers/042-115e.htm
  34. Kurulgan, M. ve Özata, F. Z. (2010). Elektronik kütüphane hizmetlerinin öğretim elemanları tarafından benimsenmesinde etkili olan faktörler: Anadolu Üniversitesi öğretim elemanları üzerinde bir araştırma. Bilgi Dünyası, 11(2), 243-262.
  35. Kurulgan, M. ve Paşaoğlu, D. (2013). Bilgi profesyonellerinin bilgi teknolojisi kullanma eğilimlerinin belirlemesi üzerine üniversite kütüphanelerinde yapılan karşılaştırmalı bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 27(1), 52-78.
  36. Law, D. (2009). Academic digital libraries of the future: An environment scan. New Review of Academic Librarianship, 15(1), 53-67.
  37. Legris, P., J. Ingham ve Collerette, P. (2003). Why do people use information technology? A critical review of the technology acceptance model. Information & Management, 40(3), 191–204.
  38. Lu, J., Yu, C. S., Liu, C. ve Yao, J. E. (2003). Technology acceptance model for wireless Internet. Internet Research, 13(3), 206-222.
  39. Ma, W. W. K., Andersson, R. ve Streith, K. O. (2005). Examining user acceptance of computer technology: An empirical study of student teachers. Journal of Computer Assisted Learning, 21(6), 387-395.
  40. Moon, J. W. ve Kim, Y. G. (2001). Extending the TAM for a World-Wide-Web context. Information & Management, 38(4), 217-230.
  41. Neuman, W. L. (2008). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar (Cilt 1, S. Özge, Çev.). Yayın Odası.
  42. Nov, O. ve Ye, C. (2008). Users’ personality and perceived ease of use of digital libraries: The case for resistance to change. Journal of The American Society for Information Science and Technology, 59(5), 845-851.
  43. Pantry, S. ve Griffiths, P. (2003). Librarians or knowledge managers? What’s in a name, or is there a real difference? Business Information Review, 20(2), 102–109.
  44. Ramayah, T. (2006). Interface characteristics, perceived ease of use and intention to use an online library in Malaysia. Information Development, 22(2), 123-133.
  45. Ramzan, M. (2010). Attitudes of librarians towards application of information technology in academic libraries in Pakistan Universiy of Malaya. https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.460.5639&rep=rep1&type=pdf
  46. Robey, D. (1979). User attitudes and management information system use. Academy of Management Journal, 22(3), 527-538.
  47. Sheikhshoaei, F. ve Oloumi, T. (2011). Applying the technology acceptance model to Iranian engineering faculty libraries. The Electronic Library, 29(3), 367-378.
  48. Solak, M. (2012). Öğretmenlerin akıllı tahta kullanımına karşı tutumlarının teknoloji kabul modeline göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
  49. Şenel, B. (2011). Teknoloji kabulünün sanal organizasyonların e-hizmet kalitesine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi.
  50. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve lisrel uygulamaları. Ekinoks Eğitim.
  51. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. Pearson Education.
  52. Taş, H. Y., Demirdöğmez, M. ve Küçükoğlu, M. (2017). Geleceğimiz olan Z kuşağının çalışma hayatına muhtemel etkileri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 1031-1048.
  53. Tavluoğlu, C. (2013). Üniversite kütüphanelerinde Web 2.0 araçlarının kullanımı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  54. Taylor, S. ve Todd, P. A. (1995). Understanding information technology usage: A test of competing models. Information Systems Research, 6(2), 144-176.
  55. Türkiye İstatistik Kurumu. (2017a, 02 Ağustos). Kütüphane istatistikleri, 2016. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Kutuphane-Istatistikleri-2016-24675
  56. Türkiye İstatistik Kurumu. (2017b, 18 Ağustos). Hanehalkı bilişim teknolojileri kullanım araştırması, 2017. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2017-24862#:~:text=Bilgisayar%20ve%20%C4%B0nternet%20kullan%C4%B1m%C4%B1%202017,ve%20%58%2C7%20oldu
  57. Tirocchi, S. (2018). Wattpad. C. A. Scolari (Eds), Teens, media and collaborative cultures: Exploiting teens’ transmedia skills in the classroom içinde (ss. 93-97). Universitat Pompeu Fabra.
  58. Tonta, Y. (2009). Dijital yerliler, sosyal ağlar ve kütüphanelerin geleceği. Türk Kütüphaneciliği, 23(4), 42-768.
  59. Ursavaş, Ö. F. (2014). Öğretmenlerin bilişim teknolojilerini kullanmaya yönelik davranışlarının modellenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  60. Vaidyanathan, G., Sabbaghi, A. ve Bargellini, M. (2005). User acceptance of digital library: An empirical exploration of individual and system components. Issues in Information Systems, 6(2), 279-288.
  61. Venkatesh, V. (2000). Determinants of perceived ease of use: Integrating control, intrinsic motivation, and emotion into the technology acceptance model. Information Systems Research, 11(4), 342–365.
  62. Venkatesh, V. ve Bala, H. (2008). Technology acceptance model 3 and a research agenda on interventions. Decision Sciences, 39(2), 273-315.
  63. Venkatesh, V. ve Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the technology acceptance model: Four longitudinal field studies. Management Science, 46(2), 186-204.
  64. Yıldırım, İ., Basaran, M., Cucuk, E. ve Yokus, E. (2018). Development of inquiry based teaching self efficacy scale for STEM+ S education: Validity and reliability study. International Online Journal of Educational Sciences, 10(3), 42-57.
  65. Yılmaz, E. (2017). Dijital çağda kütüphanecilerin değişmeyen rolleri. H. Odabaş, ve M. A. Akkaya (Yay. haz.), Bilişim teknolojilerinin bilgi merkezlerine ve hizmetlerine etkisi içinde (ss. 153-180). Hiperlink Yayınları.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2021 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Bayraktar, Şeyda, & Çetinkaya Bozkurt, Özlem. (2021). Bilgi Uzmanlarının Bilgi Teknolojisi Kullanımının Teknoloji Kabul Modeli ile İncelenmesi. Bilgi Dünyası, 22(1), 99-130. https://doi.org/10.15612/BD.2021.555