Öz

göre belirlediği okur tipine göre sayısal olarak ölçülebilmektedir. Ancak okuma alışkanlığı ile ilgili son yıllarda literatürde ortaya çıkan iki önemli kavram “okuma kültürü” ve “eleştirel okuma”dır. Bu kavramlar okuma alışkanlığında; okumanın kalitesi, bilginin değerlendirilmesi, muhakeme yeteneğinin geliştirilmesi ve okuma alışkanlığının yaşam şekli haline getirilmesi gibi yöntem ve tekniklerle ilgilidir.

Bu çalışmada; Türkiye’de, öğrencilere okuma alışkanlığı kazandırma açısından; yasalar, yönetmelikler, genelgeler, kalkınma planları ve eğitim şûraları, eğitim politikasında okuma alışkanlığının yeri incelenmiştir. Okuma alışkanlığının ölçüldüğü çeşitli araştırmalar öğrencilerin de öğretmenlerin de okuma alışkanlıklarının; PISA 2012 sonuçları, öğrencilerin eleştirel okuma alışkanlıklarının; öğretmenler ile ülke genelinde yetişkinlerin okuma alışkanlığı ile ilgili yapılan araştırmalar ise okuma kültürünün, gelişmiş ülkelere kıyasla geride olduğunu göstermektedir. Araştırmalar doğrultusunda; okuma alışkanlığı, okuma kültürü ve eleştirel okumanın öğrencilere ve bireylere kazandırılması için eğitim politikasında yapılması gerekenler değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim politikası, okuma alışkanlığı, okuma kültürü

Referanslar

  1. Acar, H. (2008). Türkiye’nin ulusal gençlik politikası nasıl yapılandırılmalıdır? Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 5:1. 28 Şubat 2015 tarihinde http://www.arastirmax.com/system/files/dergiler/161047/makaleler/5/1/arastrmx_161047_5_pp_1-20_0.pdf adresinden erişildi.
  2. Adalı, O. (2010). Eleştirel ve Etkileşimli Okuma Teknikleri. İstanbul: Toroslu Kitaplığı.
  3. Aksaçlıoğlu, A.G. ve Yılmaz, B. (2007). Öğrencilerin Televizyon İzlemeleri ve Bilgisayar Kullanmalarının Okuma Alışkanlıkları Üzerine Etkisi. Türk Kütüphaneciliği, 21 (1), 3-28.
  4. Anayasa, T.C. resmi Gazete (2709, 7 Kasım 1982)
  5. Aypay, A. (2011). İlk ve ortaöğretim öğretmenlerinin davranış alışkanlıkları ve “iyi öğretmen” özelliklerine ilişkin algıları. İlköğretim Online, 10(2), 620-645
  6. Bugün (2014). TÜİK’ten utandıran kitap okuma raporu. 2 Nisan 2015 tarihinde http://yasam.bugun.com.tr/avrupada-son-siradayiz-haberi/1071994 adresinden erişildi.
  7. Çocuk Vakfı (2006). Türkiye’nin Okuma alışkanlığı Karnesi. 2 Nisan 2015 tarihinde http://www.cocukvakfi.org.tr/resource/pdf/raporlar/14okuma_aliskanligi_karnesi2006.pdf adresinden erişildi.
  8. Dedeoğlu, M., Yayla, D. ve Karaşahin, M. (2007). Öğrencilerin Okuma Düzeyleri. MEB, Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı. 19 Nisan 2015 tarihinde http://www.meb.gov.tr/earged/earged/okuma_duzey.pdf adresinden erişildi.
  9. Devlet Planlama Teşkilatı. (1989). Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı 1990 - 1994. Ankara: DPT.
  10. Devlet Planlama Teşkilatı. (2000). Uzun Vadeli Strateji ve Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı 2001 - 2005. Ankara: DPT.
  11. Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007 - 2013). T.C. resmi Gazete (26215, 1 Temmuz 2006)
  12. Fidan, N. ve Erden, M. (1992). Eğitime Giriş. Ankara: Feryal Matbaacılık
  13. HaberX (19.04.2011). Türkiye’nin İlk Okuma Haritası Çıktı: İstanbul ve Hakkari “Aşk”ta Buluştu. 2 Nisan 2015 tarihinde http://www.haberx.com/turkiyenin_ilk_okuma_haritasi_cikti_istanbul_ve_hakkari_askta_bulustu(17,n,10649170,349).aspx adresinden erişildi.
  14. İşcan, A., Arıkan, İ.B. ve Küçükaydın, M.A. (2013). İlköğretim İkinci Kademe Öğrencilerin Kitap Okuma Alışkanlıkları ve Okumaya İlişkin Tutumları. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, Haziran 2013, 4-11, 3-28.
  15. Karaşahin, M. (2009). İlköğretim ve Ortaöğretim Okullarında Görev Yapan Öğretmenlerin Okuma Kültürlerinin Değerlendirilmesi. MEB, Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı. 28 Şubat 2015 tarihinde http://www.meb.gov.tr/earged/earged/Ogretmenlerin_okuma_kulturleri.pdf adresinden erişildi.
  16. Kurt, İ. (2014). Yetişkin Eğitimi. Ankara: Akçağ Basım Yayım
  17. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. (2011). Türkiye Okuma Kültürü Haritası. Ankara: KYGM.
  18. Memurlar.net. (7 Aralık 2014). 19. Milli Eğitim Şûrası kararlarının tam metni. 4 Nisan 2015 tarihinde http://www.memurlar.net/haber/492505/ adresinden erişildi.
  19. Milli Eğitim Bakanlığı Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı, 2004/60 sayılı genelge. 4 Nisan 2015 tarihinde http://mevzuat.meb.gov.tr/html/2004_60.html adresinden erişildi.
  20. Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Genel Müdürlüğü, 2005/70 numaralı Genelge. 4 Nisan 2015 tarihinde http://mevzuat.meb.gov.tr/html/2005_70.html adresinden erişildi.
  21. Milli Eğitim Bakanlığı, Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü. (2010). İlköğretim Öğrencileri Kitap Okuma Alışkanlıkları: Konya İli Araştırma Raporu (5, 6 , 7 , 8. Sınıflar). Konya: Selçuk Üniversitesi Matbaası. 28 Şubat 2015 tarihinde http://www.ide.konya.edu.tr/konyaokuyor/lise_rapor.pdf adresinden erişildi.
  22. Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği, T.C. resmi Gazete (29072, 26 Temmuz 2014)
  23. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel Müdürlüğü, 2000/18 sayılı genelge. 4 Nisan 2015 tarihinde https://drive.google.com/folderview?id=0B3q04ArEN9ikMWVjZGRiNjEtYTNiYy00MWMxLTlhMDUtYWRhZTljMjRhMzM2&ddrp=1# adresinden erişildi.
  24. Milli Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı. (2014). Milli Eğitim Şûraları. 4 Nisan 2015 tarihinde http://ttkb.meb.gov.tr/www/sûralar/dosya/12 adresinden erişildi.
  25. Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü, Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Çocuk Kulüpleri Yönergesi (2014), 3 Mayıs 2015 tarihinde http://mevzuat.meb.gov.tr/html/cocukkulupleri_0/cocukkulupleri_0.html adresinden erişildi.
  26. Milli Eğitim Temel Kanunu, T.C. resmi Gazete (14574, 24 Haziran 1973)
  27. Onuncu Kalkınma Planı (2014 - 2018) (2013). Ankara: Kalkınma Bakanlığı
  28. Özdemir, E. (2013). Eleştirel Okuma. İstanbul: Bilgi Yayınevi
  29. Özen, F. (2001). Türkiye’de Okuma alışkanlığı. Ankara: Kültür Bakanlığı.
  30. PISA 2012 Ulusal Ön Raporu (2013). 3 Mayıs 2015 tarihinde http://pisa.meb.gov.tr/wp-content/uploads/2013/12/pisa2012-ulusal-on-raporu.pdf adresinden erişildi.
  31. Sağlamtunç, T. (1990). Türkiye’de üniversite kütüphanecilik bölümlerinin 4. sınıf öğrencilerinin özgür (boş) zaman-ders dışı okuma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği 4.S
  32. Sever, S. (2013). Çocuk Edebiyatı ve Okuma Kültürü. İzmir: Tudem Yayınları
  33. Türk Dil Kurumu [TDK]. (2006a). Alışkanlık. 2 Nisan 2015 tarihinde http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.551d7d3e902454.45040861 adresinden erişildi.
  34. Türk Dil Kurumu [TDK]. (2006b). Politika. 2 Nisan 2015 tarihinde http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.551d7bf7a0b6f0.94817132 adresinden erişildi.
  35. Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996 - 2000) (1995). Ankara: Devlet Planlama Teşkilatı
  36. Yılmaz, B. (1995). Okuma Sosyolojisi: Ankara’da oturanların okuma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Türk Kütüphaneciliği, 9, 3, 325-336
  37. Yılmaz, B. (2012). Okumanın Nörobiyolojisi. Türk Kütüphaneciliği, 26,1, 142-147
  38. Yılmaz, B. (2004). Türkiye’de Eğitim Politikası ve Kütüphane. Ankara: Türk Kütüphaneciler Derneği Ankara Şubesi.

Lisans

Telif Hakkı (c) 2016 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl Atıf Yapılır

Karaaslan, S. (2016). Türk Eğitim Politikasında Okuma Alışkanlığı. Bilgi Dünyası, 17(1), 104-119. https://doi.org/10.15612/BD.2016.491